Gulet - Makbule Çırakoğlu 
ATATÜRK’ÜN GEMİLERİ İLK KEZ KİTAP VE BELGESELDE BULUŞTU… 29 GEMİ SAVARONA, BANDIRMA, KARTAL, GÜLCEMAL, KARADENİZ…
Mustafa Kemal Atatürk’ün denizcilik anlayışı ve bindiği bilinen tüm deniz araçları ilk kez kitap haline getirildi. Gazeteci Gökhan Karakaş ve deniz tarihçisi Ali Bozoğlu, Anadolu Mavisi isimli kitapta Atatürk’ün 1918-1938 tarihleri arasında yelkenliden yolcu vapuruna kadar 36 deniz aracına bindiğini anlatıyor. Türkiye’de ilk kez yapılan envanter çalışma, Atatürk’ün deniz araçlarında yaşadıkları fotoğraflarla anlatılırken, denizcilik tarihimizden önemli bir kesit sunuyor. Türkiye Cumhuriyeti’nin 100’üncü yıldönümünde ulusal klas kuruluşu Türk Loydu desteğiyle hazırlanan kitapta; bir istimbot, bir yelkenli, 3 özel yat, 4 savaş gemisi, 6 tekne-motor, 14 vapur olmak üzere 29 deniz aracının sabit tanımlaması yapıldı. Ayrıca Anadolu Mavisi’nin yazarları Ali Bozoğlu ve Gökhan Karakaş’ın kurguladığı bir belgesel çekildi. Tıpkı Kartal istimbot gibi gerçek bir imece ile hazırlanan belgeselde Atatürk’ün bindiği 29 gemi, 29 denizci tarafından belge ve fotoğraflarıyla anlatılıyor. Belgesel de bu yönüyle kitap gibi ilk olma özelliği taşıyor.
Tüm gemilerin anlatıldığı belgesel
Mavi Vatan doktrininin uygulayıcısı Amiral Cem Gürdeniz danışmanlığında deniz ve tarih tutkunlarıyla buluşan prestij kitapta, günümüze sadece Kartal, Savarona, Sarı Zeybek ve Acar gibi 4 deniz aracının ulaştığı bilgisi de yer alıyor. Kitaptaki tüm deniz araçları Türkiye’de ilk kez uygulanan bir yöntemle belgesel haline getirildi. Cumhuriyetimizin 100. Yılı nedeniyle çekilen belgeselde 29 deniz insanı Atatürk’ün bindiği gemileri anlatarak tarih sahnesinden unutulmasının önüne geçti. 3 bölümlük belgesel Anadolu Mavisi ve Deniz Kartalı YOUTUBE sayfalarından izlenebiliyor.
36 gemiden 29’u tanımlandı
Şimdiye kadar pek çok deniz aracıyla seyahat ettiği bilinen Atatürk’ün kaç gemiye bindiği veya gemilerde neler yaptığı üzerine bir araştırma yapılmamıştı. Atatürk’ün güvertesinde ‘Geldikleri Gibi Giderler’ dediği Kartal istimbotun 2016 yılında bulunmasıyla başlayan süreç, büyük önderin en az 36 deniz aracıyla seyahat ettiği ve ulusal sorunları çözmek için toplantılar yaptığını ortaya koyan bir çalışmayı doğurdu. Birinci Dünya Savaşı’yla işgalin başladığı 1918’den 1938’deki ölümüne kadar geçen 20 yıllık sürede Atatürk’ün deniz araçlarında yaşadıklarını derlemek için Gazeteci ve deniz tarihi araştırmacısı Gökhan Karakaş ve deniz tarihçisi Ali Bozoğlu harekete geçti. Mavi Vatan doktrininin kurucusu Amiral Cem Gürdeniz’in önderliğinde ve Türk loydu Vakfı Başkanı Cem Melikoğlu’nun desteğiyle yürütülen çalışmada, Atatürk’ün 36 deniz aracına bindiği tespit edildi. 36 deniz aracından 29’unun fotoğraf ve belgelerle tam tanımlaması yapılırken, diğerlerinin isimleri bulundu.
Atatürk uluslararası ilişkilerde denizi kullanmış
Karakaş ve Bozoğlu, Atatürk’ün son günlerini geçirdiği Savarona yatında Hatay sorunuyla ilgilenirken İstanbul’un imarı için talimatlar vermesini, İzmir vapurunda modern Türk kadınıyla verdiği dans pozunu, 3 yaşındaki Türkiye Cumhuriyeti’ni batıya tanıtmak için görevlendirdiği Karadeniz vapurunu, Zafer destroyerinde sırtına basmayı reddettiği subayları, gayri resmi olarak Atatürk’ü denizden ziyaret eden İngiltere Kralı VIII. Edward’ı, Yugoslav Kralı Aleksandır Karadjordijevic’in Dubrovnik gemisiyle ziyaretini, Ürdün kralı Abdullah’ı Ertuğrul yatında, İran şahı Pehlevi’yi Gülcemal vapurunda ağırlaması gibi detayları biraraya getirdi. Atatürk’ün 8 yıl İstanbul’a dönmek için neden deniz yolunu seçtiği ve Türk halkını denizden selamlamayı neden tercih ettiği de Anadolu Mavisi adlı kitapta anlatıldı.
Enözeli beyaz Kuğu Savarona
Gökhan Karakaş, “ 138 yazılı ve dijital kaynaktan faydalandık, her gemiyi incelerken kaynakların isimlerini tek tek yazdık. Atatürk’ün denizciliğini, mavi ülküye bakışını hatta mavi vatan anlayışını derlemek istedik. 36 gemiden 29’unun tam tanımlasını yapabildik. Hangi tersanede yapıldıkları, sonlarının ne olduğunu araştırdık. Elbette 36 deniz aracından en özeli Savarona. Çünkü Büyük Önder Atatürk, bir çocuk telaşıyla beklemiş ve ‘Keşke daha önce gelseydi, daha uzun vakit geçirebilseydim’ demişti Savarona için. Sadece 55 gün geçirdiği yatta iyi olmamasına rağmen Hayat sorununu çözmüş, İstanbul’un kent sorunlarıyla ilgilenmiş. Hatta son bakanlar kurulunu Savarona’da yapmış.” dedi. Atatürk’ün çok bilinen ama nerede ne zaman çekildiği bilinmeyen fotoğraflarına da değinen Karakaş, ” Evlat edindiği Ülkü Adatepe ile salıncakta sallandığı bir fotoğrafı vardır. Florya Köşkü’nde sanılır ama Ege vapurunda çekilmiştir.” dedi.
“En az 36 gemi diyoruz sayı artacaktır”
Deniz tarihçisi Ali Bozoğlu ise “Atatürk, Türkiye’nin en büyük denizcisidir. Mustafa Kemal, gemilerin inşa edilme süreçlerinde de yer almıştır. Okuyucu kitapta Atatürk’ün gemilerde yaşadıklarını ve kimlerle neler yaptığını görecek. Vapurları ve savaş gemilerini uluslararası ilişkilerde kullandığını, halkına denizden selam verdiğini görecek. Savarona ve Bandırma vapurunu çok tedaylı inceledik. Atatürk’ün bindiği 8 gemiye el yazısıyla anı bıraktığını tespit ettik. 29 deniz aracından ne yazık ki sadece 4’ünün günümüze ulaşması üzücü. En az 36 gemi diyoruz. Çünkü bulamadıklarımızın da açığa çıkması gerekli. Bu rakamın artması için ilgililerin bize ulaşmasını istiyoruz” dedi.
Gürdeniz
“Atatürk’ün gemileri ilk kez derlendi”
Kitabın danışmanı Amiral Cem Gürdeniz ise, “Bugüne kadar Atatürk ve gemilerini biraraya getiren çalışma yoktu. İki denizcinin yazdığı Anadolu Mavisi ismiyle ölümsüzleşen eser, denizcilik kültürümüze büyük katkıdır. 36 gemiden 29’unu detaylı inceleyen Gökhan Karakaş ve Ali Bozoğlu’nu tebrik ediyorum. Atatürk’ün denizciliğe olumlu bakışını ve Türk insanına verdiği büyük değeri bir kez daha görüyoruz.” dedi. Türk Loydu Vakfı tarafından cumhuriyetimizin 100. yılına ithafen prestij kitap olarak yayınlanan ‘Anadolu Mavisi’ ismini Atatürk’ün mavi gözlerinden alıyor. Kitabın ikinci baskısı Pankuş Yayınları’ndan yayınlanarak meraklılarıyla buluşacak.
KAYNAKÇA:GÜNDEM(2023 23 EKİM) ATATÜRK’ÜN GEMİLERİ İLK KEZ KİTAP VE BELGESELDE BULUŞTU.
