Yeşil Liman (Green Port) Rehberi

Deniz taşımacılığı ve limancılık sektörü, küresel ticaretin bel kemiğini oluştururken aynı zamanda gezegenimizin geleceği üzerinde de büyük bir sorumluluğa sahiptir. Günümüzde denizlerin ve doğal yaşamın korunması, karbon ayak izinin azaltılması ve sürdürülebilirlik ilkelerinin benimsenmesi artık bir tercih değil, zorunluluktur.

İşte bu vizyonun en somut karşılığı: Yeşil Limanlar.

1. Yeşil Liman Nedir ve Neyi Amaçlar?

Yeşil Liman, karasal ve denizel tüm operasyonlarında çevre dostu, sürdürülebilir ve enerji verimliliği yüksek uygulamaları teşvik eden modern bir limancılık konseptidir.

Temel Amaçları:

• Çevresel Etkilerin Azaltılması: Liman faaliyetlerinden kaynaklanan ekolojik zararları en aza indirmek.

• Enerji Verimliliği & Yeşil Enerji: Limanlarda enerji tüketimini azaltırken; güneş, rüzgar gibi yenilenebilir kaynakların kullanımını artırmak.
• Etkin Atık Yönetimi: Atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm oranlarının artırılması ve deniz kirliliğinin önlenmesi.
• Hava ve Su Kalitesinin Korunması: Emisyon kontrolü ve atık su yönetimiyle hem liman çevresindeki hava kalitesini iyileştirmek hem de deniz ekosistemini korumak.
• Toplumsal Entegrasyon ve Sosyal Sorumluluk: Limanların bulundukları bölgelerdeki yerel halkla uyum içinde çalışması, çevre okullar ve sivil toplum kuruluşlarıyla ortak gönüllülük/farkındalık projeleri yürüterek sürdürülebilirlik bilincini tabana yaymak.

2. Yeşil Liman Kriterleri ve Uygulamaları

Bir limanın “Yeşil Liman” dönüşümünü tamamlayabilmesi hem çevresel hem de ekonomik açıdan sürdürülebilir politikalar üretmesine bağlıdır. Bu kapsamda öne çıkan temel uygulamalar şunlardır:

• • Emisyon Kontrolü: Gemi ve kara ekipmanlarında düşük emisyonlu veya elektrikli/hibrit teknolojilerin kullanılması.
  • Su Yönetimi: Liman içi su kullanımının optimize edilmesi ve sintine/atık suların deniz yaşamına zarar vermeyecek şekilde bertarafı.
  • Çevre Dostu Teknolojiler: Dijitalleşme ve otomasyon sayesinde operasyonel süreleri kısaltarak yakıt ve zaman tasarrufu sağlamak.
  • Sosyal Sürdürülebilirlik ve İnsan Kaynakları: Çevresel bilincin kurum kültürü haline getirilmesi için personelin düzenli olarak eğitilmesi. Aynı zamanda, denizcilik operasyonlarında kadın istihdamının artırılması, fırsat eşitliğinin sağlanması ve iş sağlığı güvenliği standartlarının en üst düzeyde tutulması.

3. Dünyadan ve Türkiye’den Önemli Yeşil Liman Örnekleri

Dünyada ve ülkemizde sürdürülebilirlik kriterlerini başarıyla uygulayarak bu unvanı alan öncü limanlardan bazıları şunlardır:

Dünyadaki Öncü Yeşil Limanlar

• Rotterdam Limanı (Hollanda): Avrupa’nın en büyük limanı, 2050 yılına kadar tamamen karbon nötr olmayı hedeflemektedir. Gemilere karadan elektrik sağlayan Cold Ironing sistemleri ve hidrojen altyapısı konusunda dünya lideridir.
• Long Beach & Los Angeles Limanları (ABD): “Temiz Hava Eylem Planı” (CAAP) ile dizel emisyonlarını %80’in üzerinde azaltmayı başarmış, dünyanın en sıkı çevre kriterlerine sahip liman komplekslerindendir.
• Singapur Limanı (Singapur): “Yeşil Liman Programı” kapsamında, çevre dostu yakıt kullanan ve emisyon azaltan gemilere liman vergilerinde büyük indirimler uygulamaktadır.

4. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Yeşil Liman Başvuru Süreci

Türkiye’deki kıyı tesislerinin çevresel sürdürülebilirliklerini artırmak ve uluslararası standartlara uyumunu sağlamak amacıyla Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen projede başvuru ve sertifikasyon süreci 5 temel adımdan oluşmaktadır:

Adım 1: Ön Bilgilendirme ve Hazırlık

• Bilgi Edinme: Denizcilik Genel Müdürlüğü’nün resmi web sitesindeki güncel dökümanlar incelenir.
• Ön Değerlendirme: Limanın mevcut çevresel performansı analiz edilerek gerekliliklere göre ön hazırlıklar tamamlanır.

Adım 2: Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Başvuru dosyasında eksiksiz olarak bulunması gereken evrak ve sertifikalar şunlardır:

Adım 3: Başvuru

Hazırlanan tüm fiziksel evraklar, raporlar ve dijital medyalar (CD/USB) bir dilekçe ekinde Denizcilik Genel Müdürlüğü’ne fiziki veya varsa elektronik ortamda teslim edilir.

Adım 4: Değerlendirme ve Denetim

• Ön İnceleme: Evraklar idare tarafından şekilsel olarak incelenir.
• Saha Denetimi: Başvurusu uygun bulunan limanlar, Denizcilik Genel Müdürlüğü uzmanları ve yetkilendirilmiş kuruluş temsilcileri tarafından yerinde denetlenir; çevresel performanslar yerinde ölçülür.

Adım 5: Sertifikasyon

Denetimleri başarıyla tamamlayan ve kriterleri karşılayan kıyı tesislerine resmi olarak “Yeşil Liman Sertifikası” takdim edilir. Sertifika alan limanların çevresel performanslar sürdürülebilirliğin devamlılığı için düzenli olarak izlenmeye devam eder.

Kaynakça:

Yeşil Limanlar Hakkında: https://www.qsi.com.tr/yesil-liman/yesil-liman-nedir/ (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2026)

Yeşil Liman Nedir: https://metsims.com/tr/yesil-liman-nedir/ (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2026)

Yeşil Liman Başvuru Süreci: https://www.qsi.com.tr/yesil-liman/yesil-liman-basvuru-sureci/ (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2026)

Türkiye’deki Yeşil Limanlar: https://www.turklim.org/turklim-uyesi-20-liman-yesil-liman-sertifikasinin-sahibi-oldu/ (Erişim Tarihi: 3 Haziran 2026)

Hazırlayanlar:

Yusuf ÇİFTÇİBAŞI

Dokuz Eylül Üniversitesi 

Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği 

Hazırlık

Yaşar KAYGISIZ

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi

Denizcilik İşletmeleri Yönetimi 2.Sınıf