Hakan KAPLAN DENİZ HUKUKUNA GİRİŞ
- Deniz Hukuku; denizde gemilerin seyrüseferi ile ilgili risk ve sorunların ortaya çıkardığı bir hukuk dalıdır.
- Bu risk ve sorunlar, özel nitelikler ve çoğunlukla ticari karakter taşıdığından deniz hukuku, böyle bir realitenin sonucu olarak orijinal, geleneksel, uluslararası ve müşterek hukuka nazaran büyük ölçüde bağımsız bir yapıda gelişmiştir.
- Deniz Özel Hukuku
- Deniz hukukunun çok özel bir uzmanlık alanı olmasının nedeni budur. DENİZ HUKUKUNUN BÖLÜMLERİ Deniz hukuku, yalnız özel kişiler değil, ayrıca özel kişilerle, devlet ve hatta devletler arasında çeşitli sorunlarıda ele aldığından kara hukukundakine benzer şekilde aşağıdaki gibi bir sınıflandırmaya sahiptir.
- 1.Deniz Kamu Hukuku
- 2. Deniz Özel Hukuku
1.Deniz Kamu Hukuku
- A. Deniz Devletler Genel Hukuku
- B. Deniz Yönetim Hukuku
- C. Deniz Ceza Hukuku
- D. Sosyal Deniz Hukuku
- E. Deniz Usul ve İcra-İflas Hukuku
- F. Mali ve Ekonomik Deniz Hukuku A.Deniz Devletler Genel Hukuku:
- Devletler arası egemenlik anlaşmazlıkları ile ilgili deniz hukuku dalıdır.
- Karasularının genişliği, kıt’a sahanlığı, savaş sırasında düşman gemileri ile tarafsız gemiler ve bunların içindeki yüklerin bağlı olacakları hukuki rejim ile ilgili kuralları belirler.
- Deniz Yönetim Hukuku:
- Deniz ve limanlardaki seyrüsefer düzeni ve denetimi ile ilgili hükümleri kapsar.
- Deniz Ceza Hukuku:Bayrak hakkkına ve seyrüsefer hukukuna aykırı hareketler gibi suç oluşturan işlemlere ilişkin cezai yaptırımların öngörülmesine ilişkindir.
- Sosyal Deniz Hukuku:
- Deniz hizmet sözleşmeleri,
- Gemideki sosyal ve sağlıksal çalışma düzeninin sağlanması,
- Deniz işçilerinin sosyal sigortaları
konusundaki düzenlemeleri kapsar.
- Deniz Usul ve İcra-İflas Hukuku:
- Deniz anlaşmazlıklarında yetkili mahkemelerin belirlenmesi, gemilerin haczi, gemi imtiyaz ve ipoteklerin paraya çevrilmesi, deniz raporunun alınması ve müşterek avarya dispeçinin onanması ile ilgili prosdürleri kapsar.
- Avarya: Bir deniz yolculuğunda geminin veya yükünün gördüğü zarar.
- Dispeç: Bir ortak avarya da deniz kazasından sonra gemi, yük ve navlunla ilgili kimselerin uğradıkları zararların ve bunlar tarafından yapılmış olan masrafların nasıl, kimler tarafından ve ne oranda karşılanacağını saptamak için yapılan işlem.
- Mali ve Ekonomik Deniz Hukuku:
- Liman, şamandıra fener resimleri,
- Gemilerin işletilmesi ile ilgili bütün vergi ve harç sorunları,
- Yurt dışından gemi alınması konusundaki kuralların düzenlenmesi
gibi hususlarla uğraşan bir hukuk dalıdır. 2. Deniz Özel Hukuku
- Sosyal Deniz Hukuku:
- Deniz hizmet sözleşmeleri,
- Gemideki sosyal ve sağlıksal çalışma düzeninin sağlanması,
- Deniz işçilerinin sosyal sigortaları
konusundaki düzenlemeleri kapsar.
- Deniz Usul ve İcra-İflas Hukuku:
- Deniz anlaşmazlıklarında yetkili mahkemelerin belirlenmesi, gemilerin haczi, gemi imtiyaz ve ipoteklerin paraya çevrilmesi, deniz raporunun alınması ve müşterek avarya dispeçinin onanması ile ilgili prosdürleri kapsar.
- Avarya: Bir deniz yolculuğunda geminin veya yükünün gördüğü zarar.
- Dispeç: Bir ortak avarya da deniz kazasından sonra gemi, yük ve navlunla ilgili kimselerin uğradıkları zararların ve bunlar tarafından yapılmış olan masrafların nasıl, kimler tarafından ve ne oranda karşılanacağını saptamak için yapılan işlem.
- Mali ve Ekonomik Deniz Hukuku:
- Liman, şamandıra fener resimleri,
- Gemilerin işletilmesi ile ilgili bütün vergi ve harç sorunları,
- Yurt dışından gemi alınması konusundaki kuralların düzenlenmesi
gibi hususlarla uğraşan bir hukuk dalıdır.
- A. Deniz Devletler Özel Hukuku
- B. Deniz Ticareti Hukuku
- Deniz Devletler Özel Hukuku:
- Deniz devletler özel hukuku; deniz hukuku alanındaki yasa çatışmaları ve uluslararası kaza anlaşmazlıkları ile ilgilidir.
- Deniz Ticareti Hukuku
- Uğraşı konusu, özel hukukta yer alan denizdeki gemi seyrüseferi ile ilgili hükümlerdir.
- Deniz seyrüseferi, özel hukuk alanında esas olarak denizde kazanç amacıyla yapıldığından ülkemizde ve diğer bazı ülkelerde bu konu Ticaret Kanunları içerisinde yer almaktadır.
- Ülkemizde bu kanunun adı Türk Ticaret Kanunudur (TTK).Bununla birlikte İtalya, İsviçre, Rusya, Polonya, Arjantin, Tunus, Yugoslavya, Yunanistan ve Skandinav ülkelerinin bu konuda bağımsız Deniz Ticareti Kanunları
