Gabya - Özlem Çakmak HASTA VEYA YARALININ İKİNCİ DEĞERLENDİRMESİ
Birinci değerlendirme sırasında hasta veya yaralının bilinci açık ise ikinci değerlendirmeye geçilir. İkinci değerlendirmede amaç; olayla ilgili bilgi edinmek için görüşme yapılması ve hasta veya yaralının baştan ayağa muayene edilmesidir.
Hasta veya yaralının ikinci değerlendirmesi aşağıdaki şekilde yapılır.
- Görüşerek Bilgi Edinme
Görüşerek bilgi edinme yöntemi ile hasta veya yaralının durumu hakkında, gözlenen belirtilerden daha çok bilgi edinilebilir. Hasta veya yaralının geçmişi ile ilgili bilgiler çoğu zaman içinde bulunulan acil durumla ilgili bir altyapı sağlar.
Görüşerek bilgi edinmek için:
- İlkyardımcı kendini tanıtır.
- Hasta veya yaralının ismini öğrenir ve ismi ile hitap ederek konuşur.
- Konuşurken sakin, hoşgörülü ve nazik olur
- Hasta veya yaralıya,
*Olay, (Kaza ya da hastalığına ne yol açtı, ne oldu?)
*Belirti ve bulgular, (Gözlemleyerek anlayamayacağınız sorular sorulur. Örnek: Mide bulantısı, baş dönmesi, ağrı var mı?)
*Alerji, (Bilinen herhangi bir alerjisi var mı? Örnek: Penisilin alerjisi.)
*Öykü, (Daha önce böyle bir şey aşına geldi mi? Bilinen bir hastalığı var mı?)
*İlaç, (Düzenli olarak kullandığı ilaçlar var mı? )
*Yemek, (En son ne zaman yemek yedin veya bir şey içtin?) gibi konular hakkında sorular sorar.
Bilgi edinme sırasında hasta veya yaralının solunumunun ritmi, derinliği değerlendirilir. Vücut sıcaklığı, deri rengi, soğukluk, solukluk, nemlilik, renk kontrol edilerek şok belirtileri araştırılır. Hasta veya yaralının sorulan sorulara cevapları dinlenirken konuşmasına bakılır. Düzgün ve mantıklı cevaplar vermesi bilinç düzeyi, çevreye uyumu ve ilgisi (anlama, algılama vb.) ile ilgili önemli ipuçları verir. Ayrıca sonra gelişebilecek bilinç kaybı durumunda, tıbbi yardım görevlilerine tedavisi için gerekebilecek bilgiler toplanmış olur. Bu arada hasta veya yaralının çevresindeki kişilerin de önemli bilgi kaynakları olabilecekleri unutulmamalıdır.
İlkyardımcı tarafından mümkünse bu bilgiler kayıt altına alınarak tıbbi yardım personeline iletilmelidir. Hasta veya yaralı ile ilgili bilgiler toplandıktan sonra baştan ayağa muayeneye geçilir.
2-) Baş: Saç, saçlı deri, baş ve yüzde yaralanma, morluk olup olmadığı, kulak ya da burundan sıvı veya kan gelip gelmediği değerlendirilir, ağız içi kontrol edilir
3-) BOYUN:Ağrı, hassasiyet, şişlik, şekil bozukluğu araştırılır. Aksi ispat edilinceye kadar boyun zedelenmesi ihtimali göz ardı edilmemelidir.
4-) GÖĞÜS KAFESİ:Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu ya da morarma olup olmadığı, hafif baskı ile ağrı oluşup oluşmadığı, kanama olup olmadığı değerlendirilmelidir. Göğüs kafesi genişlemesinin normal olup olmadığı araştırılmalıdır. Göğüs muayenesinde eller arkaya kaydırılarak hasta/yaralının sırtı da kontrol edilmelidir.
5-) KARIN BOŞLUĞU:Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu, şişlik, morarma, ağrı ya da duyarlılık olup olmadığı ve karnın yumuşaklığı değerlendirilmelidir. Eller bel tarafına kaydırılarak muayene edilmeli, ardından kalça kemiklerinde de aynı araştırma yapılarak kırık veya yara olup olmadığı araştırılmalıdır.
6-)Kol ve bacaklar: Kuvvet, his kaybı varlığı, ağrı, şişlik, şekil bozukluğu, işlev kaybı ve kırık olup olmadığı, nabız noktalarından nabız alınıp alınmadığı değerlendirilmelidir.
İKİNCİ DEĞERLENDİRMEDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR
- Muayeneye hasta veya yaralı rahat bir konuma getirilerek başlanmalıdır. Tehlike yaratabilecek durumlar dışında hasta veya yaralı gereksiz hareket ettirilmemelidir.
- Eldiven yoksa ellerinizin temiz ve kuru olmasına özen gösterilmelidir. Hasta veya yaralıyı muayene ederken ne yapıldığı ve niçin yapıldığı açıklanmalıdır. Böylece hasta veya yaralı kendi muayenesine dâhil edilmiş olur.
- Bütün bulgular her aşamada not edilmelidir.
- Hasta veya yaralının muayenesi, gözlem, dinleme, hissetme ve koklama ile yapılır.Yaralara, şişme ve diğer şekil bozukluklarına gerekiyorsa hasta veya yaralının giysileri çıkarılarak bakılmalıdır.
- Hasta veya yaralıya neresinin ağrıdığı ve dokunmayla ağrı oluşup oluşmadığı sorulmalıdır.Yavaşça ve daha fazla zarar vermeden, eller genişçe açılıp masajımsı hareketlerle ağrılı yerler hissedilmelidir.
- Eğer anormal bir bulgu olduğundan şüphe ediliyorsa yaralı olan uzuv vücudun diğer tarafındaki simetriği ile veya sağlıklı bir insanınki ile karşılaştırılmalıdır.
- Muayene ve yapılan uygulamalar ile ilgili tüm bilgiler mümkünse kayıt altına alınarak tıbbi yardım personeline iletilmelidir.
