Hakan KAPLAN TURGUT REİS
Türk Denizcilik tarihinin en büyük kahramanlarından biri olan Amiral Turgut Reis 1485 yılında Anadolu’da Muğla’nın Bodrum ilçesine bağlı saravuloz köyündedünyaya gelmiştir. Anısına ithafen doğduğu bölgeye cumhuriyet döneminde Turgut Reis adı verilmiştir. Gençliğinde cirit, güreş ve ok atmada gösterdiği ustalık ve cesaretiyle çevrede tanınan Turgut Reis menteşe kıyılarında levent toplayan Hızır Reis’in adamları tarafından fark edilmiş ve ardından Cezayir leventleri arasına alınmıştır.
Bağlı bulunduğu birlik 1517 yılında Memlük seferine katılır. Sinan Paşa komutasındaki bu deniz seferinde Turgut Reise topçuluk yeteneğini gösterme fırsatı doğar. Zamanla denizcilikte de gelişme gösterince bir guletin kumandasını alır. Çok sayıda başarılı seferden sonra bir kadırganın sahibi ve kaptanı olur. Bu dönemde özellikle Venedik Cumhuriyeti’nin topraklarına ve ticari hatlarına başarılı saldırılar düzenler. Bu cesareti ve kahramanlıkları sonucunda 1520 yılında Barbaros Hayrettin Paşa’nın takdirini kazanarak reis ilan edilir. 1526 yılında Sicilya’daki CapoPassero kalesini ele geçirir. Bu dönemde Barbaros ile birlikte Adriyatik kıyılarında sayısız gaza eyleyen Turgut Reis Güney Avrupa da korkulan bir kişilik haline gelmiştir.
Avrupalılar ejderha(dragon) benzetmesi yaparak Turgut Reis’e Dragut lakabını vermişlerdir. 28 Eylül 1538 tarihinde Preveze Deniz Savaşı’nda ihtiyat filosunu kumanda ederekhattın gerisinde yer almasına rağmen papalık devlet kalyonunu ele geçirmiş kaptanı ve tayfasını esir almıştır. 1539 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından Cerbe valisi olarak atanmıştır. Daha sonraları 1540 yılında Korsika adasının batı sahillerinde gemi bakımı yaptırdığı sırada Cenevizli komutan GiannettinoDoria tarafından esir edilir. 3 yıl boyunca Ceneviz gemilerinde forsa olarak çalıştırılır. Can dostu Barbaros Hayreddin’in Turgut Reisi kurtarmak için Cenova’ya yaptığı fidye tekliflerinin reddedilmesinden sonra, 1544 yılında güçlü bir donanmayla Cenova açıklarına demirleyen Barbaros,Turgut Reis’in bırakılması için AndreaDoriaile 3500 düka altını karşılığında anlaştıve Turgut Reis özgürlüğüne kavuştu. Barbaros’un 1546 yılındaki vefatının ardından Turgut Reis Akdeniz’deki Osmanlı Donanması’nın başına geçirilir. 1547’de 23 parça kadırga ile Malta, Sicilya ve Korsika adalarına saldırır. 1548 yılında TurgutReis Cezayir Beylerbeyi oldu. 1550 yılında Tunus kıyılarını ele geçirdi. 1551 yılında padişahın huzuruna çıkan Turgut Reis’in emrine 112 parça kadırga ve 12 bin yeniçeri verilir.Turgut Reis bu donanma ile Venedik topraklarına saldırır. 15Ağustos1551 tarihinde Trablus şehriniele geçirir ve Kanuni Sultan Süleyman tarafından Trablusgarp Sancak Beyi ilan edilir.5Ağustos1522 tarihinde Ponza Deniz Muharebesinde AndreaDoriakomutasındaki Cenova donanmasını yenerek kendisini esir alan Cenovalılara bir nevi gücünü göstermiş oldu. Bu başarının ardından Akdeniz Beylerbeyi ilan edildi.
Turgut Reis 23Haziran1565 tarihinde 80 yaşında Malta kuşatmasında başına isabet eden bir şarapnel parçasıyla ağır yaralanmış, bir hafta sonra ise şehit olmuştur. Kuşatma başarısızlıkla sonuçlandıktan sonra naaşı Kılıç Ali Paşa tarafından Trablusgarp da kendisinin yaptırdığı caminin yanındaki türbesine gömüldü.
DARGEB içerik yazarı Ahmet ÇALIKOĞLU
KAYNAKÇA
https://www.dzkk.tsk.tr/icerik.php?dil=1&icerik_id=127
https://www.biyografi.info/kisi/turgut-reis
