Gemi Türleri

1-) Yük Gemileri: Yükleri gemiler ile taşıma fikri 6000 yıl öncesine uzanan bir fikirdir. 20. Yüzyıl ile beraber yük gemilerine gelen talep artışı ile beraber sayısı ve kullanımı artmıştır. 6 tip yük gemisi vardır. Bunlar kısaca şu şekildedir:

1. A) Kuru Yük Gemileri: Kuru yük gemileri sıvı olmayan yükleri taşır. Muhtemel yükler arasında konteynerler, genel yük, ahşap, taşıtlar, yine tahıl gibi kuru dökme yükler, kamyonlar, vb. bulunur.
2. B) Konteynır Gemileri: Konteyner gemilerinde yük konteynerler içinde taşınır. Bir konteyner genellikle 20 veya 40 feet uzunluğunda ve 8 feet genişliğindedir. Bu gemiler geniş ambar ağızlarıyla çift gövdelidir. Konteynerler hem güvertede hem de yük ambarında depolanabilmektedir. Bu yük ambarlarının bazıları konteynerlerin bağlanmasını gerektirmeyecek şekilde donatılmışlardır. Bazı konteyner gemileri yük operasyonunu yürütebilmek amacıyla vinçlerle donatılmış olabilmektedir. Bu gemilere donanımlı konteyner gemileri adı verilir.
3. C) Duba Taşıyan Gemiler: Limanlardaki yoğunluğu azaltmak amacıyla kullanılmaya başlamıştır. Geminin arkasındaki dubalar sayesinde limanda durmadan ya da limana yanaşmadan yakın bir kısımdan duba arayıcılığı ile yük alışverişi gerçekleşir.
4. D) Dökme Yük Gemileri: Bu gemiler kuru (tahıllar, gübreler, fosfatlar ve cevherler) veya yaş (kimyasallar, portakal suyu, rafine petrol ürünleri) dökme yükler taşır. Kuru dökme yük türleri IMSBC rehberinde sınıflandırılmıştır. Ayrıca tanker görevi görebilen dökme yük taşıyan gemiler de vardır; bu gemilere cevher/dökme/petrol (OBO) taşıyıcı gemiler adı verilir ve safra tanlarında sıvı yükler veya merkez ambarlarda kuru dökme yük taşınabilmektedir.
5. E) Ro-Ro Gemileri: Lojistik araçlarının gemiler arayıcılığı ile taşınması Ro-Ro taşımacılığıdır. Bu taşımayı gerçekleştiren gemilere ise Ro-Ro gemisi adı verilir.
6. F) LNG ve LPG Gemileri: Gaz tankeri, sıvılaştırılmış ya da sıkıştırılmış halde gaz taşıyan gemilerdir. Bu gemiler taşıdıkları yükün arz ettiği tehlike sebebi ile yüksek emniyet standartları ile donatılmışlardır. Yüklerin bulunduğu tanklar ise gazı sıvı halde tutabilmek için özel soğutma sistemlerine sahiptir.

2) Tankerler: Ham petrolün artan fiyatı ile ortaya çıkan ekonomik dengeler 1970’lerin sonlarında 500.000 DWT’ye varan süper tankerleri ortaya çıkarmıştır. Ancak 1980’lerin ortalarından itibaren düşmeye başlayan petrol fiyatları ile tanker boyutları da düşmeye başlamıştır.

( https://www.virahaber.com/dev-tankerler-petrol-yerine-veri-merkezlerini-tasiyacak-47043h.htm )

3) Yolcu Gemileri: En önemli ve bilindik örneği Titanik’tir. Geçmişi diğer gemi türleri kadar eski değildir. Son 20-30 yılda büyük değişim geçirmiştir. Artan tekne sayıları ile geziler, seyahatler daha ulaşılabilir hale gelmiş ve buna bağlı olarak rekabet artmıştır. Yolcu gemileri büyük cruise gemileri ve kısa mesafe yolcu taşıyan feriler olmak üzere ikiye ayrılıyor diyebiliriz. Rekabet sebebi ile birçok geminin fazlası ile konforlu olması ön plana çıkmıştır. Yolcu gemileri konfor derecesine göre talep görüyor demek pekte yanlış olmaz.

( https://www.cnnturk.com/yasam/dunyanin-en-buyuk-cruise-gemileri)

TİTANİK: Yapımına 1910 yılında başlandı ve 26 ay sürdü. İlk yolcu alımını ise 1912 yılında yaptı. Büyük kaza ise 14 Nisan günü gerçekleşti geminin yoğun sis nedeni ile göremeyip çarptığı buzdağı gemiyi derinlemesine yırttı ve su almaya başladı. 2435 yolcu ve 892 mürettebat bulunmaktaydı. 2 saat 40 dakika içinde batan geminin bu ilk ve son yolculuğu oldu.

4) Savaş Gemileri: Eski savaş gemileri ile şu anki savaş gemilerinin işlevselliği arasında fark çok fazladır. Artık savaş gemileri sadece savaş gemisi değil daha birçok özelliği barındıran komple bir gemidir. Modern savaş gemileri denizaltı avlayıcı helikopterler ve hava saldırılarına ve füzelere karşı yoğun koruma sağlayacak yakın savunma sistemleriyle donatılır. Bunun yanı sıra savaş gemisi kurtarma operasyonları, kaçakçılıkla mücadele, yabancı limanları ziyaret, kara sularının kontrolü, ticari gemilere eskortluk yapmak gibi çok değişik faaliyetlerde bulunabilir.

(Dünyanın en büyük savaş gemisi)

! İlk Savaş Gemisi! İlk demir zırhlı olan Gloire Fransız donanması tarafından Kasım 1859’da denize indirilmiştir.

1. A) Uçak Gemisi: Güverteleri uçak pisti olarak dizayn edilmiş olan ve uçak taşıyan gemilerdir. Ortalama süratleri 35 deniz milidir.
2. B) Kruvazörler: Çok tehditli ortamlarda savaş kabiliyetine ve yüksek manevra yeteneğiyle süratine sahip donanmanın ana vurucu gücü olan gemilerdir.
3. C) Muhripler: Deniz harekâtlarında çok maksatlı kullanma yetenekleri olan yüksek sürat ve manevra kabiliyetine sahip gemilerdir.
4. D) Denizaltı Gemileri: Sualtında hareket kabiliyeti olan füze ve torpido silahlarına sahip gemilerdir.
5. E) Hücumbotlar: Yüksek süratli ve manevra kabiliyetleri olan küçük tip gemilerdir. Süratleri 40-50 deniz mili arasındadır.
6. F) Mayın Gemileri: Hepimizin bildiği Nusret mayın gemisi en önemli ve güzel örnektir. Harp şartlarında limanların, boğazların ve gemilerin geçiş yollarının emniyetini sağlamak maksadıyla mayın dökme, mayın tarama ve avlama özelliklerine sahip olan gemilerdir.
7. G) Çıkarma Gemileri: Amfibi harekâtta kuvvetlerimizi düşman sahillerine ulaştırmak maksadıyla kullanılan gemilerdir.

5) Servis Gemileri: Servis gemileri ikiye ayrılır. Balıkçı gemileri ve römorkörler servis gemi sınıfına girer. İçerikleri ve kullanım amaçları farklı olabilir. Denizdeki birçok alanda yardımcı olduğu için sıkça kullanılırlar.

1. A) Balıkçı Gemileri: Dünya üzerinde sayıca en fazla bulunan deniz aracı tipidir. Balıkçı gemilerinin dizayn özelliklerini yakalanacak deniz ürünün cinsi ve avlama tekniği belirler. En yaygın tip gemi kıçından salınan bir ağ ile çalışan trol teknelerdir. Bu teknelerin temel dizayn özellikleri olabildiğince açık bir güverte ile güçlü bir vinç sistemidir. Yurdumuzda en çok kullanılan tip gırgır teknesi olup yakın sahil balıkçılığı uygulanır.

Ek Bilgi: En çok balıkçılık faaliyetini Çin gerçekleştirmektedir.

1. B) Römorkör: Temel amacı manevra veya hareket yeteneği sınırlı olan deniz araçlarını çekmek veya itmek yolu ile yardım etmektir. Genelde; liman römorkörleri ve açık deniz römorkörleri olmak üzere iki tip römorkör vardır.

Liman Römorkörü: Gemi yanaşma ve ayrılma operasyonları için kullanılır.

Açık Deniz Römorkörü: Manevra ve çeki için kullanılır.

Kaynakça:

1- https://www.denizcilikbilgileri.com/gemi-cesitleri-ve-kullanim-amaclari/#C_DUBA_TASIYAN_GEMILER_(BARGE_CARRIER)

2- https://armatorlerbirligi.org.tr/?s=servis+gemisi

3- https://www.yesilodak.com/acik-denizlerde-yapilan-balikciligin-84-unden-5-ulke-sorumlu

4- Wikipedia

Yazar:

Enes Demir

İstanbul Teknik Üniversitesi

Gemi İnşaatı ve Gemi Makinaları Mühendisliği