Hakan KAPLAN Navlun Nedir ve Türleri Nelerdir?
Sözlük anlamı “dış ticarette bir yerden başka bir yere ulaştırmak için gemiye alınan eşyanın bütünü ve taşıyıcı tarafından, gemisinde taşınacak yük için istenen ücret” olarak tanımlanır. Ancak zamanla beraber gümrükleme sektöründe “navlun” kelimesi salt deniz yoluyla yapılan taşımacılık için değil, dış ticaret işlemlerinde herhangi bir ulaşım yolu ile (deniz yolu, kara yolu, hava yolu ve demir yolu) yapılan taşıma hizmetine ve taşıma hizmeti karşılığında ödenen bedele verilen genel isim olmuştur.
Peşin Navlun(AdvanceFreight):Peşin navlun mal teslimatı yapılmadan önce ödenebilir. Bu genelde en önemli navlun tipi olarak düşünülür ve düzensiz hat yük taşımacılığında ve hat taşımacılığında geniş bir şekilde kullanılır.
Toptan Navlun(LumpSumFreight):Bir geminin tamamı veya bir kısmının kullanımı için ödenen miktardır. Bu tür bir navlun teklif edilen geminin gerçek kübik(hacimsel) kapasitesi ile hesaplanır ve taşınacak yük ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
Ölü Navlun(DeadFreight):Taşıtanın sözleşmede bahsi geçen yükü taşıtması halinde sözleşme gereği ödemek zorunda olduğu navlundur. Bu gibi durumlar kiralayanın örneğin 600 ton tedarik etme sorumluluğu alıp sadece 500 ton tedarik ettiği durumlarda ortaya çıkar. Armatörün bu gibi durumlarda gemide boş kalan alanlar için ölü navlun talep etme hakkı vardır.
Geri Sevk Navlunu(BackFreight):Eğer bir yük belirli bir limana sevk edilmiş ve vardığında reddedilmişse ortaya çıkar. Taşınan malın geri dönüşü için istenen navlun geri sevk navlununu meydana getirir.
Nispet Üzerinden Ödenen Navlun(Pro-RataFreight):Eğer bir yük için seyahatin daha ileri gitmesini olanaksızlaştıracak durumlar ortaya çıkmışsa ve yük sadece yolun belli bir kısmı için taşınmışsa ortaya çıkar. Bu durum yük sahibi ile ödeme için açık bir anlaşma olduğunda gerçekleşecektir.
Değer Üzerinden Navlun(Ad ValoremFreight):Yük değerinin elli bir oranda yüzdesini kapsar. Örneğin, 10.000 € değerindeki bir sevkiyatın %2 değer üzerinden fiyatı 200 € olacaktır.
DARGEB Metin İçerik Cansu BALDAN
kaynak: Deniz Taşımacılığının Temel Unsurları Kitabı
