Sıla Doğru 1- Öncelikle bize kendinizden bahsedip eğitim ve staj hayatınıza değinebilir
misiniz?
Merhaba, ben Merve Yolcu. İstanbul Gelişim Üniversitesi’nde Deniz ve Liman
İşletmeciliği bölümünden mezun oldum. Kariyerime, Erdemir Demir Çelik
Fabrikası Limanı’nda römorkörlerde başlayarak adım attım ve daha sonra
Sabancı Holding’in bir parçası olan Akçansa Limanı’nda aktif staj görevimi
tamamladım. Ardından, açık deniz stajlarımı konteyner ve kuru yük gemilerinde
gerçekleştirerek deneyimimi artırdım. Bu süreçte kuru yük gemilerinde devam
etmeye karar verdim ve şu anda aktif olarak 3. Zabitlik görevimi sürdürüyorum.
2- Bölümünüzü seçerken en başında düşündüğünüz ve karşılaştığınız zorluklarhala devam etmekte midir? Bu mesleği seçtiğinizde çevrenizden aldığınız desteklerden veya tepkilerden bahseder misiniz?
14 yaşındayken denizci olmaya karar verdim ve Zonguldak Ereğli Hatice Erdem
Denizcilik ve Meslek Anadolu Lisesi’nde güverte bölümünde okudum. Lise stajımı
Erdemir Limanı’nda römorkörlerde gerçekleştirdim ve bu deneyim beni mesleğe
devam etme konusunda heyecanlandırdı. Ailem ve öğretmenlerim en büyük
destekçilerim oldu, aynı zamanda okulumun ilk kadın zabiti olmak benim için
gurur verici bir deneyimdi. İlk stajımı yaparken limana yanaşan her gemiye
çıkmak ve gemideki herkesle iletişim kurarak bilgi edinmek en çok
heyecanlandığım durumdu. Bölüm seçmeye karar verdiğim süreçte uzun
seferlerde ailemden uzak kalma, gemideki yaşam koşulları, iş bulma ve kariyer
yapma gibi konularda zorlanacağımı düşünmüştüm. Ancak mesleğinizi
sevdiğinizde bu zorluklar devam etse de başa çıkabiliyorsunuz.
3- Denizcilik mesleğinin fiziksel ve psikolojik zorlukları hakkında ne düşünüyorsunuz?
Denizcilik mesleği, hem psikolojik hem de fiziksel açıdan oldukça zorlayıcı olabilir. Uzun seferler ve denizde uzun süre kalma durumu, insanları hem fiziksel hem de zihinsel olarak zorlayabilir. Vücudumuzdaki statik elektriği atmaya imkan olmadığı için zaman zaman biriken stresle baş etmek zor olabilir. Ayrıca, yorucu,uzun ve düzensiz çalışma saatleri de tüm mürettebatı etkileyebilir ve hem psikolojik hem de fiziksel olarak yorucu olabilir. Bu sebeplerle, denizcilik mesleğinde çalışanlar için iyi bir zihinsel ve fiziksel dayanıklılık önemlidir.
4- Fiziksel farklılıklardan ötürü çalışma ortamınızda bir sorunla karşılaştınız mı? Karşılaştıysanız eğer bizimle paylaşır mısınız? Sürdürülebilir bir çalışma ortamı var mı? Destekleniyor mu?
Kadınlar olarak bu sektörde kendimizi kanıtlamak zorunda hissediyoruz çünkü
baskı altında olduğumuzu hissediyoruz. Bu konuyu kendi yaşadığım bir olayla
özetlemek isterim. İlk stajımı bir konteyner firmasında yapmıştım ve gemiye ilk
defa çıkacağım için oldukça heyecanlıydım. Ancak, süreç beklediğim gibi
ilerlemedi; tam aksine kendimi her alanda kanıtlamak zorunda hissettim ve bu
durum özgüvenimi kaybetmeme sebep oldu. 50 kilo ile gemiye katıldığım staj
döneminin sonunda hızlı bir şekilde 38 kiloya düştüm. Bu fiziksel ve psikolojik
sorunlar yaşamama neden oldu. O zamanlar eski bir ev arkadaşım Mobbingin
İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri adlı bir proje çalışması yaptı ve TÜBİTAK
tarafından onay aldı. Benim yaşadığım deneyim, onun bu konuda fikir
oluşturmasına neden oldu. Kendimize bunu yapmamamız gerektiğini söylemek
istiyorum. Bu meslekte en önemli şey fiziksel ve psikolojik sağlığımızdır.
Haklarımızı bilmenin bizi her zaman bir adım öteye götüreceğini unutmamalıyız.
Sürdürülebilir bir çalışma ortamı her gemide ve şirkette farklılık gösterebilir.
Sürdürülebilir çalışma ortamını destekleyen ve bu konuda girişimleri olan birçok
şirket olduğunu biliyorum ancak ülkemizde tam anlamıyla yeterli faaliyete
ulaşılmadığını düşünüyorum.
5-Gemide geçirdiğiniz süre boyunca edindiğiniz deneyimler, öğrendiğiniz
önemli dersler ne oldu?
Gemide öğrenilen en önemli şeylerden biri ekip çalışması ve işbirliğinin ne kadar
önemli olduğudur. Bunun yanı sıra sabır, dayanıklılık ve çözüm odaklılık gibi
önemli kişisel özelliklerin geliştirilmesidir. Başka bir önemli deneyim de belirsizlik
ve değişkenlikle başa çıkma yeteneğidir. Denizcilikte hava koşulları, rotada beklenmedik değişiklikler ve acil durumlar sık sık karşılaşılabilir, bu yüzden
esneklik ve hızlı karar verme becerisi önemlidir. Bir başka önemli deneyim de
sorumluluk almak ve güvenilirlik kazanmaktır. Gemide her bireyin belirli bir rolü
ve sorumluluğu vardır bu görevlerin titizlikle yerine getirilmesini, zamanında ve
güvenilir bir şekilde hareket etmeyi gerektirir bu deneyim kişinin kendine ve
diğerlerine karşı sorumluluk duygusunu geliştirmesine yardımcı olur.
6- Staj sürecinde ne gibi beklentileriniz oldu? Staj bulurken zorlandınız mı? Bu staj sürecinde ayrımcılıkla karşılaştınız mı? Karşılaştıysanız nasıl bir tepki
verdiniz?
Staj arayışında kadın öğrenci olarak yaşadığım zorluklar beni oldukça etkiledi.
Özellikle kadınlara istihdam sağlayan bir şirkette çalışmak istiyordum ancak
beklentilerim ve gerçeklik arasında bir uyumsuzluk yaşadım. İlk staj
deneyimimde, kadınlarla çalışmak istemeyen bir ekiple karşılaştım ve bu durumla
baş etmek oldukça zordu. Ancak, son stajımda kuru yük gemilerinde çalışmaya
başladığımda durum değişti. Kendimi kanıtladığımda ve becerilerime
güvendiğimde, ekip bir kadınla çalışmanın olumlu yönlerini gördü ve pozitif bir
deneyim yaşadık. Bu deneyimler, kendi yeteneklerime güvenmeyi ve
karşılaştığım zorluklarla başa çıkmayı öğretti.
7- Denizcilik sektöründe cinsiyet eşitliği ve kadınların rolü hakkında düşünceleriniz nedir?
Denizcilik sektöründe cinsiyet eşitliği ve kadınların rolü konusunda daha fazla ilerleme sağlanması gerektiğini düşünüyorum. Geleneksel olarak erkek egemen bir sektör olarak görülen denizcilikte, kadınların daha fazla temsil edilmesi ve
liderlik pozisyonlarında yer alması önemlidir. Kadınların yetenekleri ve katkıları sektörün çeşitliliğini artırabilir ve inovasyonu teşvik edebilir. Bu nedenle, kadınların denizcilik alanında daha fazla fırsat ve destek bulmaları için çabagösterilmelidir.
8- Gemide olduğunuz dönemde veya sektörün içerisindeyken karşılaştığınız en büyük zorluk ne oldu? Bununla nasıl başa çıktınız?
İş hayatında karşılaştığım en büyük zorluk, değiştirmeye çalıştığım bakış açıları
oldu. Hem fiziksel hem de psikolojik olarak mobbing deneyimledim, ancak en
büyük mücadelem kadınlara yönelik stereotipleri ve ayrımcılığı değiştirmek oldu.
Özellikle gemide kadın olarak çalışırken, kendimi adapte etmek ve saygı görmek
için çaba harcamak zorunda kaldım. Bu süreçte, kişisel olarak hiçbir şey
algılamadım çünkü karşılaştığımız insanların kadınlara yönelik zihniyetlerinin
etkisi tüm kadınları etkiliyordu. Ancak inancımı kaybetmedim; bir kadının başarısı
ve sesi her zaman kendinden bir sonrakininki olmalıdır düşüncesiyle ilerledim ve
ilerlemeye devam edeceğim. Her şeyin ters gidiyor gibi göründüğü zamanlarda
güçlü olmak gerektiğine inanıyorum. Ben mutlu kızların en güzel kızlar olduğuna
inanıyorum. Yarının başka bir gün olduğuna inanıyorum.
9- Son olarak denizcilik bölümünde okuyan arkadaşlarımıza tavsiyeleriniz
nelerdir?
İlk olarak pratik deneyim, gemide çalıştığınız süre boyunca teorik bilginizi pratik
deneyimle birleştirin. Bu size sektör hakkında daha derin bir anlayış
sağlayacaktır.
İkinci olarak iletişim becerileri, etkili iletişim becerileri gemide ve karada başarılı
olmanızı sağlar. Hem ekip arkadaşlarıyla hem de farklı kültürlerden insanlarla
iletişim kurma yeteneğinizi geliştirin. Ayrıyeten sürekli öğrenin, denizcilik sektörü
sürekli değişiyor ve gelişiyor, bu yüzden öğrenmeye, dilinizi geliştirmeye ve
kendinizi geliştirmeye devam edin. Teknoloji, güvenlik standartları ve
regülasyonlar gibi konuları takip edin.
Son olarak ve en önemlisi, kişisel bakım; uzun süre gemide çalışırken fiziksel ve
zihinsel sağlığınıza özen gösterin, sağlıklı beslenin ve dinlenme ihtiyacınızı
karşılayın.
Bu röportajda sorularıyla beni düşündüren ve deneyimlerimi paylaşmama olanak
sağlayan değerli DARGEB Denizde Kadın ekibine, desteklerini her zaman
yanımda hissettiğim aileme, sevgili hocalarım; Yunus Güner’e, Gökhan Çakıcı’ya,
Levent Bakır’a teşekkür ederim.
Ayrıca kadın öğrencileri sektöre kazandırmak için çabalayan ve her birine destek
veren sevgili Kocaeli Liman Başkanı Erol EKMEKCİ’ ye kendi adıma teşekkür
ederim.
