Gabya - Özlem Çakmak ACİL BAKIM GEREKTİREN HASTALIKLARDA İLK YARDIM
Acil bakım gerektiren hastalıklarda bilinç düzeyinin belirlenmesi önemlidir. Bilinç; uyanık olma, çevresel ve kendi vücudundan kaynaklanan tüm uyarıları algılayabilme, doğru değerlendirebilme ve bunlara uygun, yerinde tepki oluşturmadır. Bilinç düzeyi, hasta veya yaralının hastalık veya travmadan ne kadar etkilendiğini gösteren bulgulardan biridir. Bu nedenle ilk yardım yapan kişi, hasta veya yaralının bilinç düzeyini değerlendirebilmelidir.
BİLİNÇ BOZUKLUĞU
Bilinç bozukluğu, beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama sonucu, uyku hâlinden başlayarak hiçbir uyarıya cevap vermeme (bilinç kaybı) hâline kadar giden bilincin kısmen ya da tamamen kaybolması hâlidir. Bilincin kısmen ya da tamamen kaybolması beynin normal faaliyetindeki bir aksamaya işarettir. Birçok hastalıktan ve yaralanmadan sonra görülen ciddi bir durumdur. Bazen de ölümle sonuçlanabilen çok daha ciddi olayların ön habercisidir.
Sözlü uyarıya cevap vermeme durumundan, dokunarak yapılan uyarıya cevap vermeme durumuna kadar değişik derecelerde bilinç bozukluğu gelişebilir. Bilinç bozukluğu, kısa süreli bayılma ya da koma şeklinde görülebilir.
1-)BAYILMA
Bayılma, beyne giden kanın azalması sonucu beyin hücrelerinde oksijen azlığı veya yokluğuna bağlı olarak ani gelişen, yüzeysel ve geçici bilinç kaybı durumudur. Bayılma tablosu genelde ayaktayken gelişir. Hastanın gözü kararır, rengi solar, bilinci kaybolur ve hasta yere düşer. Bu süre içinde solunum ve dolaşım durabilir. Düşme ya da yatma sonucu beyin daha iyi kanlanınca birkaç dakika içinde bilinç geri gelir. Bayılma, genellikle birkaç dakikadan fazla sürmez, iyileşme hızlı ve tamdır.
Bayılma Nedenleri
- Korku, aşırı heyecan
- Yorgunluk, aniden ayağa kalkma
- Açlık
- Uzun süre ayakta hareketsiz kalma
- Aşırı sıcak ortamlar
- Kan şekerinin düşmesi
- Bazı enfeksiyon hastalıkları
Bayılma Belirtileri
- Baş dönmesi, göz kararması
- Yüzde solukluk, üşüme, soğuk terleme
- Hızlı ve zayıf nabız
- Hâlsizlik, bacaklarda uyuşma
- Bilinçte bulanıklık
- Yere düşme
2-)KOMA
Koma, çeşitli nedenlere bağlı olarak duyu organlarının hiçbir uyarana tepki vermeyecek şekilde fonksiyonlarını kaybetmesi ile karakterize, çok derin ve uzun süreli bilinç kaybı hâlidir.
Koma Nedenleri
- Düşme veya şiddetli darbe
- Özellikle kafa travmaları
- Zehirlenmeler
- Aşırı alkol, uyuşturucu kullanımı
- Şeker hastalığı
- Karaciğer hastalıkları
- Havale gibi ateşli hastalıklar
- Vücut sıcaklığının düşmesi ve genel vücut donması
- Aşırı oksijen eksikliği ya da CO zehirlenmesi
Koma Belirtileri
- Yutkunma, öksürük gibi tepkilerin kaybolması
- Sesli ve ağrılı uyarılara tepkisizlik,
- Işığa karşı tepkisizlik,
- İdrar ve gaita kaçırma
- Çok derin bilinç kaybı
BİLİNÇ BOZUKLUĞUNDA İLK YARDIM
Kişi Başının Döneceğini Hissederse
- Sırtüstü yatırılır.
- Sıkan giysileri varsa gevşetilir.
- Ayakları 30 cm kaldırılır (şok pozisyonu).
- Kendini iyi hissedinceye kadar dinlenmesi sağlanır.
Kişi Bayıldıysa
- Sırtüstü yatırılır.
- Sıkan giysileri varsa gevşetilir.
- Ayakları 30 cm kaldırılır.
- Solunum yolu açıklığı kontrol edilir ve açıklığın korunması sağlanır.
- Solunum kontrol edilir.
- Kusma varsa başı yana çevrilir.
- Etraftaki kalabalık uzaklaştırılır.
Bilinç Kapalıysa
- Hasta veya yaralının yaşam bulguları (ABC) değerlendirilir.
- Solunumu varsa ve herhangi bir yaralanması yoksa koma pozisyonu verilir.
- Tıbbi yardım (112) istenir.
- Tıbbi yardım gelinceye kadar hastanın yaşam bulguları kontrol edilir.
