Pruva - Hale Özdemir KIZAKLI MATAFORA SİSTEMİ:
- Bu donanımda can filikası baş ve kıç tarafındaki kancalardan matafora adı verilen iki kollu donanıma çelik tellerle bağlanmıştır.
- Can filikası vincin bir parçası olan fren tertibatı el ile boşaltılarak mayna edilir.
- Kullanılması oldukça kolaydır. Freni tutan ağırlık kaldırıldığında filika kendi ağırlığı ile mataforanın kollarını dışarı doğru çeker, kendisi de dışa doğru açılır. Matafora kollarının uzunluğu kadar dışa açıldıktan sonra filika aşağı doğru inmeye başlar.
- Filika yerine alınırken elektrikle çalışan bir vinç kullanılır. Ayrıca motorun yanındaki elle döndürülen bir dişli kutusu yardımıyla da filika yerine alınabilir.
- Bu dişlinin üzerindeki bir yuvaya çelik bir kol takılarak çevrilir. Dinlenmek için kol bırakıldığında dişli geri dönmeyecek şekilde yapılmıştır. Burada dikkat edilecek bir nokta; herhangi bir tehlike oluşmasını önlemek için çelik kolun, işi bittikten sonra hemen çıkarılıp matafora motorunun üzerindeki yerine konulmasıdır.
PALANGALI MATAFORA SİSTEMİ:
- Bu sistem oldukça basittir. Küçük ve hafif can filikaları için kullanılır.
- Vidalı şafta bağlı olan kol çevrilerek filikayı taşıyan kol bordaya doğru getirilir. Daha sonra palanga donanımı ile filika mayna edilir.
- Filikayı taşıyan kol dik durumdan açarak yatay hale gelmeye başladığında vidalı şafta bağlı kolu hızla çevirmemesine dikkat edilmelidir.
TEK KOLLU MATAFORA SİSTEMİ:
- Bu donanım daha çok can sallarını denize indirmede kullanılır. Önce matafora güverteye kumanda edecek şekilde tutulur. Matafora kancası can salı muhafazası üzerindeki askı anelesine takılır.
- Can salı açıldıktan sonra elektrik motorunun hemen yanında bulunan bir manivela ile matafora kolu bordaya doğru dirisa edilir.
- Herkes bindikten sonra matafora suya kadar mayna edilir.
- Mataforayı mayna eden de çarmıhla su seviyesine kadar iner ve ıslanmadan oradan salın içine biner.
- Son olarak matafora kancasından gelen parima hızla çekilerek kanca serbest bırakılır ve gemiden uzağa gidilir.
- Virada da durum bunun tersidir. Önce elektrikli motorla vira edilir. Sal güverte hizasına kadar vira edildikten sonra elle kumanda kolu takılarak matafora kolu güverte üzerine doğru çevrilir.
SERBEST DÜŞMELİ MATAFORA SİSTEMİ:
- Bu sistem kapalı can filikalarında kullanılır.
- En önemli parça filikayı tutan kancalardır.
- Mürettebat filikaya bindikten sonra serdümen dümenin üzerindeki delikten gelen fren telini çekerek filikayı mayna eder.
- Filika su seviyesine geldikten sonra baş ve kıç taraftaki kancaların rahat açılabilmeleri için teli çekmeye devam eder.
- Bu sistemin kısımları:
- Vinç motoru
- Kancalar
- kapalı can filikasının bırakma kancaları
- matafora kancası
- VİNÇ MOTORU
- Tam kapalı filikayı mayna etmek için kullanılan motorun önce emniyet pimi çıkarılır ve çalıştırılır. Sonra freni tutan kola bağlı ağırlık kaldırılarak filika güverteden mayna edilir.
- Diğer bir yol ise filikanın içine giden fren telinin çekilerek mayna edilmesidir.
- KANCALAR
a) MATAFORA KANCASI
- Mataforalı can salını havada asılı tutan ve istendiğinde açılarak salı serbest bırakan bir kancadır.
- Kancayı salın halkasına takma ve açma yöntemi;
- Açma kapama kolu aşağıya doğru çekilerek kanca ağzı açılır.
- Can salının halkası kancanın ağzına takılır ve bırakma kolu hızlıca yukarı itilerek kancanın ağzı kapatılır.
- Kancayı otomatik bırakacak şekilde kurmak için birinci savlo (savlo a) kısa ve hızlıca çekilip bırakılır. Böylece can salı suya indiğinde yük kalkacak ve kanca açılacaktır.
- Can salı suya indiğinde kanca açılmazsa ikinci savlo (savlo b) aşağı doğru çekilerek kancanın açılması sağlanır.
b) KAPALI CAN FİLİKASININ BIRAKMA KANCALARI
- Bu çabuk bırakma kancaları üzerlerinde yük varken bile istendiğinde açılacak şekilde yapılmışlardır. Böylece filikanın kancaya takılı kalma ihtimali azaltılmıştır. Bunun yani sıra yeterli dikkat gösterilmediği takdirde kancanın zamansız bir hareketle erken açılma tehlikesi vardır. Aslında kanca filika suya indiğinde kendiliğinden açılacak şekilde yapılmıştır.
- Filika suya indiğinde karinasındaki hidrostatik mekanizmanın diyaframı oluşan su basıncı ile itilir. Bu basınçla kancanın gözlem camından da görülen kilit göstergesi yukarı doğru kalkar.
- Göstergenin bu şekilde kalktığı görüldükten sonra filikanın içindeki kanca açma kolunun üzerindeki emniyet pimi çıkarılır. Kol şekilde görüldüğü gibi yukarı doğru kuvvetlice çekilir ve 90˚ çevrilir. Bu hareket yapılınca kanca açılmış olacaktır.
- Çok acil durumda gözlem camından görülebilen kilit göstergesi elle yukarı kaldırılarak kilit açılır. Bu işlem sadece filika suya tamamen indiğinde yapılmalıdır.
