Alabora - Bilal AKTAŞ Türk bayrağına kayıtlı 150 groston ve üzeri gemi sayısı, son 10 yılda yüzde 45’lik artışla bin 832’ye yükseldi.
Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü verilerinden derlenen bilgiye göre, Türk deniz ticaret filosunda 150 groston ve üzeri gemi sayısı, 2001 yılında bin 261 iken 2003 yılında bin 148’e kadar düştü.
Bu yıldan sonra sürekli artan gemi sayısı, 2011 yılı sonunda bin 832’ye ulaştı. Böylece Türk deniz ticaret filosundaki gemi sayısında, son 10 yılda yüzde 45’lik artış gerçekleşti. Türk deniz ticaret filosundaki bin 832 gemiden bin 245’inin büyüklüğü ise 300 groston ve üzerinde.
Son 10 yıldaki gelişimden, Türk Uluslararası Gemi Sicili’ne sahip gemi sayısı da payını aldı. 2001’de 945 Milli Gemi Sicili’ne sahip gemiye karşılık 316 geminin Türk Uluslararası Gemi Sicili bulunurken 2011’de 150 groston ve üzeri gemi sayısındaki artışa rağmen Milli Gemi Sicili’ne sahip gemi sayısı 845’e indi. Türk Uluslararası Gemi Sicili’ne sahip gemi sayısı ise 3 kattan fazla artarak 987’ye ulaştı.
Türk deniz ticaret filosunun 2003 yılında 24 olan yaş ortalaması, 2004’te 23’e, 2005’te 21’e indi. Yaş ortalaması 2006 yılında 22’ye çıksa da 2007’den günümüze 21 yaşa sabitlendi.
Yat sayısı 3 yılda 2 kat arttı
Türk deniz ticaret filosuna gemi cinslerine göre bakıldığında, kuru yük gemileri, 496 adetle başı çekiyor. Kuru yük gemilerini, 237 adetle yolcu gemisi, 221 adetle sıvı/gaz taşıyan tankerler izliyor.
150 groston ve üzeri gemilerde yat sayısındaki artış ise dikkat çekici. 2008 yılında toplam 65 adet olan sportif ve eğlence amaçlı tekne ve yatların sayısı, 2011’de yaklaşık 2 kat artarak 124’e ulaştı.
Türlerine göre ticari yatların sayısı, 49’dan 66’ya, özel yatların sayısı ise 16’dan 58’e yükseldi. Bunlar içinde ticari yatlardan 8’i, özel yatlardan 16’sı 300 groston ve üzeri büyüklüğe sahip.
Türkiye’deki ithalat ve ihracatın taşınma şekillerine bakarak denizyolu ticaretinin ekonomimizdeki yerinin önemini daha iyi anlayabiliriz. Aşağıda 2 yıl içindeki ihracat ve ithalattaki taşıma şekillerinin değişimi verilmiştir.
TÜRK DENİZ TİCARET FİLOSU YÜZDE 1.27’LİK PAY İLE 27.SIRADA
Türkiye’nin sahip olduğu 1,000 GT’nin üstündeki gemilerin sayısı 1.026 kapasitesi ise yaklaşık 13.2 milyon dwt olarak belirlenmiştir. Bu kapasite dünya filosunun toplamının sadece yüzde 1.27’si. İlk sırada olan Yunan Deniz Ticaret Filosu ise dünya filosunun yüzde 16.81’ini oluşturuyor.
Türk filosunun hemen hemen yarısı kuru dökme yük gemilerinden oluşuyor. Kuru dökme yük gemilerini 3.2 milyon dwt ile tanker, 2.8 milyon dwt ile genel kargo, 0.7 milyon dwt ile konteyner gemisi ve 0.3 milyon dwt ile diğer tip gemiler takip ediyor. Türkler tarafından kontrol edilen deniz ticaret fiosunun yüzde 49’u Türk, yüzde 51’I yabancı bayraklı gemiler oluşturuyor.
Yabancı bayraklı gemilerde 165 gemi ile Malta ilk sırada, onu 76 gemi ile panama, 41 gemi ile Marshall Adaları takip ediyor.
Türk Armatörler Birliği tarafından hazırlanan “Deniz Taşımacılığı Gözden Geçirme Raporu-2020” başlıklı raporda Türk armatörlerin dünya deniz ticaretindeki yerine dair çarpıcı tespitler yer aldı.
Rapora göre Türk deniz ticaret filosu büyüklük açısından dünyada 15. sırada.
Raporda dünyadaki deniz haydutluğunun azaldığına dikkat çekiliyor. Ayrıca Türk armatörleri de 2021’den umutlu. İşte rapordan öne çıkan bazı detaylar…
– Küresel olarak 2020’de deniz yolu ile taşınan yük miktar yüzde 4.2 artarak 11.604 milyon ton oldu.
– 2020’de bu miktarın yüzde 3.6 artarak 12.018 milyon tona çıkması öngörülüyor. En büyük artış gaz taşımacılığında bekleniyor.
– Uluslararası verilere göre deniz haydutluğu Somali kıyıları ve Aden Körfezi dışında Batı Afrika ve Gine Körfezi’nde de yükselişe geçti. Bu haydutlarla mücadelenin ise denizcilik sektörüne maliyeti çok yüksek.
– Rapora göre, 2019’de 180 deniz haydutluğu olayı rapor edildi. Bu oran son 22 yılın en düşük oranı. Bu rakam 2010’da 445 iken; 2014’te 245, 2018’da da 191’e düştü. Korsanlara karşı alınan tedbirlerin bu düşüşte etkili olduğu görülüyor.
Türkiye 15. sırada
– Deniz haydutluğu ve silahlı soygun vakalarının yüzde 98’i Güneydoğu Asya, Afrika, Güney Amerika ve Hindistan’da yaşandı.
– Rapora göre Türkiye filo büyüklüğü açısından 30 ülke arasında 15. sırada. Türkiye’nin filolarının varlık değeri 9 milyar doları aşıyor.
– Türk filolarının toplam gemi sayısı 1511. Taşıdıkları yük miktarı ise 28.611.000 DWT. Dünya sularında Türk bayrağı ile dolaşan ticaret gemisi sayısı ise 805.
– Türk armatörler 2021’den umutlu. Armatörlerin en çok zorlandıkları konu finansmana ulaşmak.
Bandıra, deniz araçlarının kullandıkları ülke bayraklarını ifade etmektedir. Bu bayrağın anlamı, söz konusu deniz aracının hangi ülke siciline kayıtlı olduğunu göstermesidir. Bununla beraber, aynı bayrak altında çalışan her türden ticaret gemilerinin toplamına ticaret filosu adı verilmektedir.
Türkiye’de söz konusu bu ticaret filosunun içinde yolcu gemileri ve hizmet gemileri ne yazık ki çoğunluğu oluşturmaktadır. Filo içinde en fazla 264 adet ile kuru yük gemileri, römorkörler ve petrol tankerleri yer almaktadır.
Konuyla ilgili diğer önemli kavram olan kabotaj, bir devletin kendi limanlarına deniz ticareti konusunda tanıdığı ayrıcalık şeklinde tanımlanır. Bu ayrıcalıktan yalnızca yurttaşların yararlanması, milli ekonomiye önemli bir katkı sağlayacağından, devletler yabancı bandıralı gemilere kabotaj yasağı koyma yoluna gitmişlerdir. Türkiye, kabotaj hakkını, oldukça meşakkatli bir süreç sonrası 1926’da Lozan Barış Anlaşması ile kazanmıştır.
Boray Çakar
KAYNAKÇA:
Lojiport.com
Denizticaretodası.org
www.denizhaber.com
