Pruva - Hale Özdemir Öncelikle bize biraz kendinizden bahsedip eğitim ve iş hayatınıza değinebilir misiniz?
Merhabalar. Ben Gülçin Keklikoğlu Jabbarov. 1992 İzmir doğumluyum ve İzmir’de yaşıyorum. İstanbul Teknik Üniversitesi , Deniz Ulaştırma ve İşletme Mühendisliği 2015 mezunuyum. Denizcilik kariyerime konteyner gemilerinde başladım ve hala aktif olarak konteyner gemilerinde çalışmaya devam ediyorum. 1 yılı aşkın süredir 1.zabitlik görevini sürdürüyorum. Stajlarım ve zabitliğimin büyük kısmı Arkas Denizcilik şirketindeydi ve ardından Borealis Denizcilik şirketine geçtim. Ve şu anda da yine Borealis Denizcilik şirketine ait 3500 TEU bir konteyner gemisinde 1.zabit olarak görev yapmaktayım.
Neden bu mesleğe yöneldiniz? Bu mesleğe yönelmenizde çevrenizden aldığınız tepkiler nelerdi?
Aslına bakarsanız mesleğe yönelişimin arkasında büyük bir hikaye yok. Mümkün olduğunca mantığıyla hareket etmeye çabalayan biriyimdir. Geleceğimi planlarken boşuna üniversite okuyup, 5 yılımı verdikten sonra iş bulamayacağım bir meslek seçmek istemedim. Ve ek olarak özellikle de bu genç ve dinamik çağlarımızda masa başına oturup 8-5 çalışmak asla istemiyordum. Tam üniversite tercihleri döneminde ablamın bu meslekte olan bir arkadaşı olduğunu öğrendim, ve biraz da araştırma yaparak ‘neden olmasın?’ diye kendime sordum. Ve o akşam tercihlerimde Denizcilik Fakülteleri vardı.
Ailem gerçekten çok destek verdi. Ve hala her zaman desteklerini arkamda hissederim. Ancak çevreden gelen olumlu yorumlar kadar olumsuz yorumlarda vardı. Ve her denizci gibi hala daha da böyle yorumlarla karşılaşabiliyoruz. Önemli olan kendimizi bilmek. Mesleği kulaktan dolma bilgilerle yorumlayan kişilerin yorumları zaten benim için hiç önemli olmadı. Ancak bazen kötü tepkiler mesleği bizzat yapan kişilerden bile gelebiliyor. Bunu da dünya görüşünün zayıflığı ve vizyonsuzluğa bağlıyorum genel olarak. Mesleğe önem verip, tüm gerekliliklerini fazlasıyla yaptıktan sonra kimsenin yorumuna ihtiyacınız olmuyor. Ve inanın mesleğinizin hakkını verdiğinizi gören herkes kötü yorumları aklından çıkarıyor.
Üniversite yıllarınız da ‘denizde kadın’ fikirleri ve tepkileri nasıldı? Bu tepkiler doğrultusunda hiç ben yapamayacağım dediğiniz zaman oldu mu ve bu insanlara karşı kendinizi nasıl kanıtladınız?
Üniversite yıllarında tabi ki özellikle staj bulma dönemlerinde, çoğu kadın öğrencinin karşılaştığı ‘BİZ KADIN ZABİT ÇALIŞTIRMIYORUZ’ cümlesine rastladık. Ancak ben şanslılardan biriydim ve kadın zabitlerin azımsanmayacak sayıda çalıştığı bir şirkette staj yapabildim ve bu stajı ayarlayabilmek adına gerçekten çok çabaladım.
Gemilere çıktıktan sonra da tabi ki yine zorluklar yaşanmadı değil. Ancak size yönelen önyargılar yaptığınız işin kalitesi görüldükçe eriyip gidiyor. Kadın zabit olduğum için ilk gün önyargısıyla yaklaşan bir gemi kaptanımın, kontrat sonunda başta önyargılı davrandığı için özür dilediği ve bundan sonra kadın zabitlerin işine en başından güveneceğini söylediği olayı yaşadım. Ve artık inanın gemilerde herkes daha farklı düşünmeye başladı. Zaten tecrübeniz de arttıkça ve her zaman aynı istekle çabaladıkça kimse size bir söz söyleyemiyor.
Erkeğin egemen olduğu denizcilik sektöründe bir kadın olarak pozitif veya negatif bir ayrımcılıkla karşılaştınız mı? Karşılaştıysanız eğer bu durumda neler yaptınız?
Gemiye çıktıktan sonra zabitin kadın veya erkek olmasının bir öneminin kalmadığını, önemli olanın kendi görevini layıkıyla yapmak olduğunu söyleyebilirim. Bu nedenle negatif olduğu kadar pozitif ayrımcılığa da her zaman karşı durdum. Gemide elbet takımın bir parçasıyız, herkes emek veriyor, yoruluyor, ve olabildiğince birbirine yardım ediyor. Bu yardımın yine kadına ve erkeğe göre değil, zabitin o anki haline göre olduğunu söyleyebilirim.
Sizce kadınlar sektörde kendini ifade edebiliyor mu?
Bence her zaman kadınlar kendilerini bu sektörde çok güzel ifade ettiler. Geçtiğimiz yıllarda sektördeki kadın sayısı bugüne göre çok daha azdı. Ancak o dönemlerde, bize öncü olan ablalarımız sektörün her alanında şu an çok iyi yerdeler. Günümüzde hem sektördeki kadınlar olarak sayımız çok daha fazla, hem de sosyal medya kullanımının çok yaygın olmasının yardımıyla kadınlar daha kolay kendilerini ifade edebiliyorlar. Ancak başından beri söylediğim gibi, önemli olan iş ile kendini ifade edebilmek. Bunu da hepimiz çok güzel yapabiliriz.
Peki, size göre “denizcilik sektöründe kadın” nedir?
Öncelikle aklımızdan ve dilimizden bu ayrımı kaldırmamızın gerekli olduğunu düşünüyorum. Denizcilik sektöründe kadın çok doğal bir olgudur. İlgili yeterliliğe ve kabiliyete sahip olup bu mesleği yapmak istedikten sonra kadın ya da erkek fark etmez.
İlerde neyi hedefliyorsunuz? Hayatınızın geri kalanında bunu da yapmalıyım dediğiniz bir şey var mıdır?
Öncelikle denizciliği tam olarak yaptım diyebilmek adına gemi kaptanlığına kadar gemide çalışmak istiyorum. Ancak bütün hayatını gemide geçirenlerden de olma niyetim yok. Zaten eşim de bu meslekte ve birlikte aynı gemide Baş Mühendis ve 1. Zabit olarak çalışıyoruz. İleride gemi gibi yoğun ve yorucu olmayan, sakin bir hayat yaşama niyetindeyiz. O yüzden karada denizcilik şirketlerinde, o yoğunluk içerisinde, veya yine aynı şekilde masa başında çalışma haline pek sıcak bakamıyorum.
İleride yapmalıyım dediğim çok şey var, ve bunların çoğu da keyifli yaşamak adına planladığım şeyler. Gerisi bir şekilde geliyor.
Denizciliği seçerek okuyan biz öğrencilere tavsiyeleriniz nelerdir?
Hayat sizin hayatınız, seçim sizin seçiminiz. Kimsenin bununla ilgili bir şey söylemeye hakkı yok. Her zaman isteğinizi koruyun. Tavsiye olarak, işinizde hep en iyisi olmaya çabalayın. Belki en iyisi olamayız, ama önemli olan o çabayı vermek. Ve inanın o çaba sayesinde çok şey öğreneceksiniz. Gemi hayatının gerektirdikleri, hiyerarşisi, yoğunlukları, yorgunlukları. Bunları kafanızda çok büyütmeyin. Öyle güzel yoluna giriyor ki her şey zamanla. ‘Bu benim işim değil, bunu da ben mi yapacağım’ gibi küçük hesaplara girmemeye çalışın, tabi karşı taraf kötü niyetle yaklaşmıyorsa. Mesleğimiz güzel meslek, keyifli zamanları da o kadar çok ki. Kıymetini de bilmek lazım. DARGEB olarak sizi de ayrıca tebrik etmek istiyorum, umarım çok kişiye ulaşırsınız. Hepinize başarılar diliyorum. Ve de herkese selametler…
Bu değerli vaktinizi ayırdığınız ve sorularımızı cevapladığınız için DARGEB ailesi adına teşekkür ederiz.
ÖZLEM ÇAKMAK OMÜ DENİZ VE LİMAN İŞLETMECİLİĞİ
HALENUR ÖZDEMİR İTÜ DENİZ ULAŞTIRMA İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ
