Gabya - Özlem Çakmak KIRIK
Kemik bütünlüğünün bozulmasına “kırık” denir. Kırıklar, kemik ve kemiğe yakın kas, eklem, bağlar gibi yumuşak dokularda vurma, çarpma ve düşme gibi kazalar sonucunda meydana gelebilir. Ayrıca yaşlılık döneminde kendiliğinden de kırıklar oluşabilir.
KIRIK ÇEŞİTLERİ
Kırıklar kendi aralarında açık ve kapalı kırık olarak sınıflandırılır.
1-)AÇIK KIRIK
Deri bütünlüğünün bozularak deri altındaki yumuşak dokuların veya kırık kemik uçlarının görülmesine “açık kırık” denir. Açık kırıklarda kapalı kırıklara göre kan kaybı daha fazla olur. Ayrıca açık kırıklar, kemiğin ciltteki ve dış ortamdaki bakteriler ile kirlenerek enfeksiyon oluşmasına neden olabilir.
2-)KAPALI KIRIK
Kemik bütünlüğünün bozulup deri bütünlüğü bozulmadan meydana gelen kırıklara “kapalı kırık” denir. Açık kırıklara göre kapalı kırıklara daha fazla rastlanır.
KIRIK BELİRTİLERİ
Kırık bölgenin alt kısımlarında nabız alınamaması, solukluk, soğukluk, his kaybı ve uyuşukluğun gelişmesi kırık yakınındaki damarlar ve sinirlerde zedelenme ve sıkışma olduğunu düşündürmelidir.
Belli başlı kırık belirtileri şunlardır:
- Şekil bozukluğu
- Hassasiyet
- Hareket ile artan ağrı
- Deride soğukluk hissi ve solukluk
- Hareket kaybı
- Krepitasyon (kırık uçların çıkardığı sürtünme sesi)
- Kanamaya bağlı kızarıklık ve morarma
- Şişlik
KIRIKLARDA İLK YARDIM
Kırık, çıkık ve burkulmalarda ilk yardımcı öncelikle çevre güvenlik önlemlerini alır.Daha sonra yaralının bilinç kontrolünü yaparak ABC yönünden değerlendirir. Hasta veya yaralının kendisinden veya çevredekilerden olayla ilgili bilgi alır (olayın ne olduğu, nasıl olduğu, ne zaman olduğu vb.). Bilinç açık ise hasta veya yaralıya kendisini tanıtarak sakinleşmesini sağlar ve yapacağı uygulamalar hakkında bilgi verir.
Kırık, çıkık ve burkulmalarda yaralı bölgenin hareketini engellemek ve durumun daha kötüye gitmesini önlemek amacıyla bölgenin tespit edilmesi gerekir. Kırık bölgesinde kırık ile beraber komşu doku ve organ yaralanmalarının kontrolleri yapılır. Kırıklarda genellikle komşu sinir ve damar yaralanması birlikte oluşur. Bu nedenle kırıklarda ilk yardım uygulamalarında yapılan tespitler ve sargılar yardımı ile bölgenin hareketi önlenerek sinirler ve damarlarda oluşabilecek hasarlar en aza indirilmiş olur.
Kırıklarda yapılan ilk yardım uygulamalarında;
- Hasta veya yaralının hayatını tehdit eden yaralanmaya öncelik verilmeli,
- Gereksiz yere hareket ettirilmemeli,
- Kırık bölgedeki giysiler kesilerek çıkartılmalı,
- Kırık belirtileri değerlendirilmeli,
- Kanama var ise durdurulmalı,
- Açık kırık gelişmiş ise yara temiz bir bezle kapatılmalı,
- Kırık bölgesine göre tespit malzemelerinin seçimi yapılmalı,
- Kırık olan bölgenin alt ve üst eklemlerini de içine alacak biçimde tespit yapılmalı,
- Üzeri örtülerek vücut sıcaklığı korunmalı,
- Gerekli ise tıbbi yardım (112) istenmelidir.
