in ,

AÇIK DENİZ

                                                     AÇIK DENİZ                                                                     1. AÇIK DENİZ NEDİR?

  • Hiçbir devletin deniz ülkesine ait olmayan uluslararası deniz alanıdır. 
  • Tüm insanların ortak malıdır.
  • Egemenlik söz konusu olamaz. 
  • Tüm devletler ayrım gözetmeksizin yararlanabilir.

Rescommunis: İnsanlığın ortak malı 

2.Açık Denizin Hukuki Rejimi

  • ilk kez 1958 Cenevre Açık Deniz Sözleşmesinde tanımlanmıştır. 
  • Buna göre; «1.md: Açıkdeniz, herhangi bir devletin karasularına ve iç sularına ait olmayan bütün deniz alanlarıdır.» demektedir.
  • 1982 BMDHS’de açık deniz kavramı tanımı yapılmamıştır.
  • Ancak ilgili hükümlerin hangi deniz alanları dışında uygulanacağı belirtilmiştir.
  • BMDHS 1982’  de, Açık deniz hükümleri; Md.86 da «Bir devletin münhasır ekonomik bölgesine, karasularına veya iç sularına veya takımada sularına dahil olmayan tüm deniz alanlarına uygulanır.» ibaresi yer almaktadır.
  • Açık Deniz’in Hukuksal Düzenlemesinde
    Temel Alınan İlkeler

    • 1. Serbestlik
    • 2. Barışçıl Olma                                                                                                                    Açık Deniz ‘’Serbestlik’’ilkesi
      • Serbestlik ilkesi kapsamında tüm devletler denize kıyısı  olsun olmasın

      1) Seyrüsefer serbestisi,

      2) Balıkçılık ve canlı kaynakların avlanması,

      3) Açık deniz üzerinde hava ulaşımı,

      4) Denizaltı kablo ve boru döşemesi,

      5) Suni ada ve diğer tesisleri inşaa etme,

      6) Denizde bilimsel araştırma yapılma

      hakkına sahiptir.

      Açık Deniz ‘’ Barışçıl’’ ilkesi

      • BMDHS Md.88; «açık denizler barışçıl amaçlar için kullanılacaktır» ibaresini kullanmaktadır.
      • Şayet barışçıl kavramı Askeri faaliyetler dışındaki diğer tüm faaliyetler tanımı ise?
      • Bu durumda her türlü askeri faaliyetin amaç gözetmeksizin yasaklanması durumu söz konusu olur.
          • Günümüz uygulamalarında savunmamı yoksa saldırımı tanımları çok değişkendir. 
          • Bundan dolayı sözleşme temel alındığında 2 özellik ortaya çıkmaktadır
        • 1) Deniz çevresi zararı
        • 2) Canlılara zarar

         

    • Sonuç olarak deniz hukukunda, askeri bir faaliyetin kesinlikle yasak olması söz konusu değildir. 
    • Faaliyetin etkilerini göz önüne alarak rescommunis kavramı çerçevesinde değerlendirme yapılır.
    • Açık Denizde Gemilerin Hukuki Statüsü
      • 1. Tek Bayrak Devleti Kuralı
      • Açık denizde gemiler; Tek bir devletin bayrağında seyretmelidirler.
      • Bu şarta uymamak, uyruksuz gemi tanımını ortaya çıkarır ve bu durumdaki gemilere her devletin müdahale hakkı bulunur.
      • Açık denizde hiçbir devletin uyruğunda olmayan bir gemi üzerinde ise tüm devletler yargı yetkisine sahiptir.
      • Başka bir ifadeyle uyruğu olmayan geminin himaye hakkı da söz konusu değildir.
      • Yetki bakımından ise; uluslararası anlaşmalarla öngörülen istisnalar dışında, açık denizde bulunan bir gemi üzerinde ancak bayrağını taşıdığı devlet, yargı yetkisi kullanabilir.Ticaret Gemileri Üzerinde Cezai Yargı Yetkisi
        • Kişiler söz konusu olduğu durumda; Gemide bulunan kişiler arasında ceza hukukuna ilişkin konularda bayrak devleti yetkilidir.
        • Bunun yanında gemide işlenen bir adam öldürme suçunda ise, olayla ilgisi olan her bir devlet ayrı ayrı yargılama hakkına sahip.
        • Ancak ‘’aynı suçtan iki ceza olmaz’’ genel kuralını da göz önünde bulunduracaklardır.
        • Açık denizde Türkiye’ye ve Türk vatandaşına karşı suç işlenmesi durumunda, geminin Türkiye’de ilk uğradığı yerin veya bağlama limanı mahkemesi yetkilidir.
          • Gemiler söz konusu olduğu durumda; 1958-1982 sözleşmelerinde; Ayrı uyruklu iki geminin çatışması durumunda; bayrak devleti ve failin vatandaşı olduğu devlete de yargı yetkisi tanınmıştır.
          • Açık denizde çatma yada seyrüsefer olaylarında yetkili olan geminin bayrak devletinin makamları dışında hiçbir makam soruşturma tedbiri olarak dahi geminin tutuklanmasını veya yasaklanmasını emredemez.Lotus-Bozkurt Davası
            • Lotus isimli Fransız gemisi ve Bozkurt isimli Türk gemisi 1926’da Midilli açıklarında çatışmıştır.
            • Bozkurt gemisi batmış ve 8 Türk denizci hayatını kaybetmiştir. 
            • Olaydan sonra Fransız kaptan ve Türk Kaptan Türk mahkemeleri tarafından yargılanmış 80 gün hapse mahkum edilmişlerdir.   Lotus Davası’nın Uluslararası Sorun Sürecine Girmesi
            • Fransa kendi vatandaşı olan kaptan hakkındaki tutuklama cezasının olayın uluslararası sularda geçmesi sebebiyle Türkiye’nin yargılama hakkının olmaması gerektiğini savunup konuyu Adalet Divanına taşımıştır.Lotus Davasının Sonucu
              • Divan 07.09.1927’de Türkiye’nin yargılama yetkisini kabul etmiştir. 
              • Fransa’nın «açık denizde çatmadan doğan ceza davalarında zarara neden olan geminin bayrak devletinin tek yetkili olacağına» ilişkin tezini reddetmiştir. 
              • Ancak daha sonra bu tez uluslararası hukuk sözleşmelerinin kabul ettiği bir tez olmuştur.Açık Denizde Savaş Gemileri
                • Bir savaş gemisi ya da devlet gemisi tamamen egemen bir yapıya sahiptir bu yüzden; Savaş yada ticari olmayan devlet gemileri nerede olursa olsun kendi bayrak devleti kurallarına tabidir.
                • Savaş gemileri üzerinde el koyma, haciz işlemleri yapılamaz.Açık Denizde Bayrak Devleti Kurallarının İstisnaları

                  Hangi Durumlar İstisnai Yetki Doğurur?

                  • 1. Kesintisiz takip
                  • 2. Ziyaret hakkı
                  • 3. Deniz haydutluğu
                  • 4. Köle ticareti
                  • 5. Uyuşturucu madde kaçakçılığı
                  • 6. İzinsiz yayınla                                                  1-Kesintisiz Takip
                  • Bu yetki; yabancı bayraklı bir geminin kıyı devletinin yetkili olduğu sularda, kıyı devletinin haklarını ihlal etmesi durumunda bu gemiyi açık denizde takip etme hakkını veren yetkidir. 
                  • Amaç seyrüsefer serbestisini bahane ederek suç işlenmesini önlemektir.
                  • Haksız bir takibin sonuçlarından ise kıyı devleti sorumlu olur.
                  • Söz konusu takibin içsu-karasu-bitişik bölge-takımada sularından başlaması gerekir.
                  • Bitişik bölgede takibin başlama şartı; gümrük, sağlık, maliye ve göç konuları tehditi söz konusu olduğunda,
                  • MEB ve kıta sahanlığı bölgelerinde takibin başlama şartı; Bu bölgelerde hakların ihlal edilmesi yada bu inancın doğması durumunda söz konusudur.                                       Kesintisiz takip’in şartları

                    • Takip başlamadan önce yabancı gemiye mutlaka bir işaret verilmelidir.
                    • Takip kesintiye uğramamalıdır.(doğal nedenler ve sürat farkı dışında)
                    • Kesintisiz takip diğer devletin karasularına kadar devam edebilir ve söz konusu gemi karasularından tekrar açık denize açılırsa takip kesilir.Yabancı geminin bir savaş gemisi tarafından açık denizde durdurulma yada ziyaret edilmesi halleri;
                      • 1-deniz haydutluğu
                      • 2-geminin esir ticaretine girişmesi
                      • 3-izinsiz radyo yayını
                      • 4-geminin uyruksuz olması
                      • 5-geminin bayrağını göstermeyi reddetmesi
                      1. Ziyaret yetkisini kullanan gemi; durdurma, yanaşma ve arama yetkilerine sahiptir ancak mürettebat üzerinde zabt, tutuklama yetkileri münhasıran bayrak devletine aittir.Deniz Haydutluğu             Uluslararası hukuk, deniz haydutluğu ve korsanlık ifadesini eş anlamlı kullanmaktadır ancak;             Korsanlık, arkasında bir devletin bulunduğu ve onun hoşgörüsüyle, başka bir devletin / devletlerin gemilerine karşı denizde yapılan haksız kazanç sağlayıcı eylemleri yapanlar için kullanılır.
                        • Deniz haydutluğu ise, devlet hoşgörüsünün olmadığı gemi kaçırma / esir alma olaylarıdır.   Bir fiilin deniz haydutluğu olarak adlandırılması için;
                          • 1-Özel bir gemiden ya da uçaktan başka bir gemi yada uçağa
                          • 2-Herhangi bir devletin yetkisi dışında kalan bölgede
                          • 3-Şahsi çıkardan dolayı meydana gelmek kaydıyla (siyasi olmamalı)
                          • Müdahale olmalıdır.
                          • Tüm bu hususlar gerçekleştiğinde her bir devlet savaş yada kamu gemileriyle yargı ve müdahale yetkisini kullanabilir.
                          • Bu durumdan oluşan sorumluluk bayrak devleti ile müdahale eden devlet arasında kalacaktır.           Köle Ticareti
                          • Köle ticareti uluslararası hukuk bakımından kesinlikle yasaktır  ve tüm devletler bu duruma karşın tamamen sorumludur.
                          • Her devlet uyruğunu taşıyan gemilerde köle taşınmasını önlemek ve bayrağını böyle hukuk dışı işlerde kullanılmasını önlemek için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür.
                          • Bu fiili gerçekleştiren gemileri denetleme ve durdurma yetkisi tüm devletlerde ancak zapt ve ceza yetkisi bayrak devletine aittir.Uyuşturucu Madde Kaçakçılığı
                            • Bayrak devletinin kendi bayrağını taşıyan gemilerin uyuşturucu madde kaçakçılığı yaptığına ilişkin şüpheleri olması durumunda, diğer devletlerin devlet gemilerinin açık denizde ilgili bayrak devleti gemilerini denetlenmesini talep etmesi mümkündür.
                            • Burada temel husus bu faaliyete karşın topyekun bir önleme, denetleme, işbirliği durumudur.
                          • Açık Denizden İzinsiz Yayın Yapılması
                            • 1959 Uluslararası Telekomünikasyon Antlaşması bir devlete ülkesinin dışındaki gemilerden izinsiz yayın yapılmasını yasaklamaktadır.
                            • 1982 BMDHS’ye göre açık denizdeki bir gemi yada tesisten kamuoyunun etkilenmesi amacıyla yapılan yayın izinsiz yayındır.
                            • İzinsiz yayın yapan bir kimse;
                            • a)geminin bayrak devleti
                            • b)tesisin tescil edildiği devlet
                            • c)izinsiz yayın yapan şahsın vatandaşı olduğu devlet
                            • d)Yayınların alınacağı herhangi bir devlet
                            • e)izinli yayınların izinsiz yayın nedeniyle sekteye uğradığı herhangi bir devlet
                            • Herhangi bir devletin yargı organları tarafından yargılanıp cezalandırılabilir.
                            • Böylece bayrak devleti dışında üçüncü devletlere açık denizden izinsiz yayınların denetlenmesi konusunda yargı yetkisi tanınmıştır.
                            • Yargı yetkisini kullanan devlet izinsiz yayın yapan gemi veya şahsı tutuklayabilir ve yayın aracına el koyabilir.

Yazar Hakan KAPLAN

Hakan Kaplan - DARGEB Kurucu
Denizcilik eğitimine 2011'de başladı. İzmir Güzelbahçe denizcilik lisesi güverte bölümünü 2015'de ve Yalova Üniversitesi - Deniz Ulaştırma İşletme bölümünü 2017 de derece ile tamamladı. Şuan aktif olarak Anadolu Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi ile Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliğine devam ediyor.Toplamda denizcilik eğitiminin 9.yılında. DARGEB platformuna kurucu ortaklık yaptı. İnstagram'da @suvaribeyinnotdefteri 'ni kurdu.Güncelleme tarihi:2020

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

GEMİADAMI CÜZDANI NEDİR?

ULUSLARARASI DENİZ YATAĞI