Gabya - Özlem Çakmak TURNİKE (BOĞUCU SARGI) UYGULAMASI
Turnike uygulaması, kol ya da bacakta tek kemik üzerine bez sargı, kravat vb. malzemenin sıkıca sarılarak kanamayı durdurma yöntemidir. Amaç; kanayan atardamarı, kemik ile deri arasında sıkıştırarak yaralı yere olan kan akımını engellemektir. Turnike, uygulandığı bölgede doku harabiyetine (uzuv kaybı, kangren vb.) yol açması nedeniyle diğer yöntemlerle durdurulamayan kanamalarda en son tercih edilecek yöntemdir.
Turnike, sadece aşağıda belirtilen durumlarda uygulanır:
- Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda, tek ilk yardımcı varsa (diğer
yaralılarla ilgilenmek için),
- Yaralı zor koşullarda (engebeli arazide) bir yere taşınması gerekiyorsa,
- Uzuv kopması varsa.
Turnike uygularken dikkat edilecek kurallar şunlardır:
- Turnike kanayan yer ile kalp arasında uygulanır,
- Turnike, tek kemik bulunan bölgeye dirsek veya diz üzerine (üst kol ve uyluk
kemiği) uygulanır, - Turnike, uygulamasında kullanılacak malzemenin genişliği en az 5 cm,
uzunluğu da 1- 1,5 metre olmalıdır. Kesinlikle tel, lastik, ip gibi kesici
malzemeler kullanılmaz, - Turnike, uygulanan bölge her zaman açık bırakılır, pansuman, sargı bezi veya
örtü ile üzeri kapatılmaz, - Turnike, 15- 20 dakikada bir 5- 10 saniye gevşetilerek sağlam dokuların
kanlanması sağlanır, sonra tekrar sıkılır. Turnike en fazla 1,5- 2 saat uygulanır, - Turnike, hasta veya yaralının üzerine görülebilecek şekilde turnike
uygulandığını belirten kart veya etiket yazılarak iliştirilir, alnına “T harfi ya da
turnike” yazılır
Turnike uygulama tekniği:
- Bası noktasına bir elle baskı uygulamaya devam edilir.
- Diğer el ile sargı, ikiye katlanarak kanayan yerin üst bölgesine, uzuv etrafına
sarılır. - Sargının bir ucu, halkadan geçirilip çekilerek iki uç bir araya getirilir.
- Bası noktasından basınç kaldırılır, sarılan bez kanamayı durduracak yeterlilikte
sıkıştırılarak düğümlenir.
- Düğüm atıldıktan sonra üzerine sert cisim (kalem, tahta parçası vb.) yerleştirilip
üzerinden bir kez daha düğümlenir. - Kanama durana kadar sert cisim kendi etrafında döndürülür. Kanama durduktan
sonra daha fazla sıkılmaz. - Kanama durunca sert cisim, sargının açılmaması için sabitlenir.
Hasta veya yaralının üzerine adı ve turnikenin uygulandığı zaman (saat ve dakika)
yazılır ve iğnelenir. Çok sayıda yaralı olduğunda, yaralının alnına rujla veya kalemle
“turnike” veya “T” harfi yazılır.
- Hasta veya yaralının üzeri, turnike görülecek şekilde battaniye ile örtülür
- Turnike, 15- 20 dakikada bir, 5- 10 saniye gevşetilir, sonra tekrar sıkılır.
