Gabya - Özlem Çakmak TİCARET GEMİSİ – TİCARET GEMİSİ OLMAYAN GEMİ
Gemi, çeşitli ölçütler esas alınarak çeşitli ayırımlara tâbi tutulmaktadır. Seyrüsefer alanı esas alınarak deniz gemisi – içsu gemisi ayrımı yapılmakta ise de, TTK’nın uygulama alanı bakımından bu ayrımın önemi kalmamıştır. TTK’nın uygulama alanı bakımından önem taşıyan ayırım, tahsis olundukları amaca göre yapılan ticaret gemisi – ticari olmayan gemi ayırımıdır; zira TTK m. 935 hükmü uyarınca aksini öngören kanun hükümleri saklı kalmak kaydı ile TTK’nın deniz ticareti ile ilgili hükümleri ticaret gemileri hakkında uygulanır.
TTK m. 931 / 2 hükmüne göre suda ekonomik menfaat sağlama amacına tahsis edilen veya fiilen böyle bir amaç için kullanılan her gemi, kimin tarafından ve kimin adına veya hesabına kullanılırsa kullanılsın “ticaret gemisi” sayılır.
Gemiyi kullanan veya adına ve hesabına kullanılan kim olursa olsun (i) suda ekonomik menfaat sağlama – doğrudan veya dolaylı kazanç elde etme amacına (ii) tahsis veya fiilen kazanç elde etme amaçlı kullanım unsurlarının mevcudiyeti aranır.
Ticaret gemisi sayılmayan gemiler dışındaki gemiler ticaret gemisi olmayan gemilerdir.
TTK’nın 5. Kitap Hükümlerinin Uygulama Alanı
Ticaret gemileri hakkında uygulanır, ancak bazı hükümler ticaret gemisi olmayan gemilere de uygulanır (TTK m. 935).
Ticaret gemisi olmayan gemilere,
(i) Sadece gezinti, eğitim, öğretim ve bilim amaçlarına tahsis edilmiş gemiler: “gemi”, “kaptan”, “gemi alacakları”, “cebri icraya ilişkin özel hükümler” başlıklı kısım hükümleri, “çatma”, “kurtarma” başlıklı bölüm hükümleri, deniz alacaklarına karşı sorumluluğun sınırlanması hakkındaki hükümler ve TTK. 1062 hükmü;
(ii) Münhasıran kamu hizmetine tahsis edilmiş devlet veya diğer bir kamu tüzel kişisine ait gemiler ve donanmaya mensup savaş gemileri ile yardımcı gemiler: çatma, kurtarma başlıklı bölüm hükümleri, deniz alacaklarına karşı sorumluluğun sınırlanması hakkındaki hükümler ve TTK. 1062 hükmü
(iii) Yabancı bir devlet veya onun vatandaşları adına Türkiye’de yapılmakta olan gemiler: bayrak şahadetnamesi ile ilgili TTK m. 944 / 2, bayrak çekme hakkının kullanılmasına ilişkin ceza hükümleri (TTK m. 945, 947, 948 ve 949); sicille ilgili TTK m. 955, 956, 973, 991 hükümleri; tersanecinin ipotek tesisini talep hakkına dair TTK m. 1013 hükmü; yapı halinde bulunan gemiler üzerindeki haklara dair TTK m. 1054 – 1058 hükümleri
PROF.DR.İSMET BALIK’IN DERS NOTLARINDAN ALINMIŞTIR.KENDİSİNE TEŞEKKÜR EDERİZ
