Geminin Bütünleyici Parçaları Ve Eklentileri

              GEMİNİN BÜTÜNLEYİCİ PARÇALARI VE EKLENTİLERİ

Gemi, pek çok parçanın birleştirilmesi ile oluşturulur; yüzme özelliği kazanması için gövdeye pek çok parça eklenir; ayrıca gemi kullanımının gerektirdiği şeyler de gemide bulunur. Bunların hukuki niteliği, gemiye ilişkin tasarruf kapsamı bakımından önemlidir.

Bütünleyici parça: Yerel adetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe onan ayrılması mümkün olmayan parça (TMK (Türk Medeni Kanunu) m. 684 / 2). Bir gemiye malik olan kimse, onun bütünleyici parçalarına da malik olur (TMK m. 684 / 1). 

Eklenti: Asıl şeyin malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye tâbi kılınan taşınır mal (TMK m. 686 / 2). Bir şeye ilişkin tasarruf, aksi öngörülmüş olmadıkça eklentisini de kapsar (TMK m. 686 / 1). Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça iktisap edenin geminin mülkiyeti ile birlikte iktisap anında varolan ve devredene ait eklenin mülkiyetini de kazanır (TTK m. 1002).  

Bir başka açıklamaya göre; Geminin kullanılması, işletilmesi ve ondan gerektiği gibi yararlanılabilmesi için gemiye eklenen, takılan, onunla birleştirilen, fakat gemi ile tamamen bütünleşmeyen ve kendi fiziki ve hukuki varlığını korumaya devam eden unsurlar, geminin eklentileridir. Dürbün, pusula, haritalar, denizde çatışmayı önleme tüzüğü, ana makinenin bazı parçaları, filikalar geminin eklentilerine örnek gösterilebilir. 

TMK 684

  “Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da maliktir.”

•   Bütünleyici Parça: Yerel adetlere göre asıl şeyin, temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğramadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır. Geminin bütünleyici parçasına geminin motoru, pervanesi örnek verilebilir. Çünkü bunlar gemiden ayrıldığında gemi yapısı değişir, zarara uğrar.
• Bütünleyici parça gemiden bağımsız olarak herhangi bir hukuki işleme konu edilemez, üzerinde tasarrufta bulunulamaz. Yani asıl şeyin hukuki kaderi neyse bütünleyici parçanın kaderi de odur. 

TMK 686:

“Bir şeye ilişkin tasarruflar aksi belirtilmedikçe onun eklentilerini de kapsar.”

• Eklenti: Asıl şey malikinin anlaşılabilir arzusuna veya yerel adetlere göre işletilmesi, koruması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleşme, takma veya başka bir şekilde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır.”
• Eklenti asıl şeyden geçici olarak ayrılmakla bu özelliğini kaybetmez.
• Eklentide bağlantı unsuru daha zayıftır. Eklenti esaslı unsur değildir. Eklenti gemiden ayrı olarak bir hukuki işleme konu olabilir, üzerinde ayrıca tasarruf edilebilir. Ayrıca gemiden geçici olarak ayrılmakla geminin eklentisi olma özelliğini kaybetmez.

Diğer şeyler: Gemide bulunan ve bütünleyici parça veya eklenti niteliğinde olmayan yakıt, kumanya gibi şeyler, kendiliğinden gemiye ilişkin tasarruf kapsamında değildir. 

PROF.DR.İSMET BALIK’IN DERS NOTLARINDAN ALINMIŞTIR.KENDİSİNE TEŞEKKÜR EDERİZ