Hakan KAPLAN HARİTA VE YAYINLARI SAĞLAMAK
Seyir Planlaması
Seyir planlaması, geminin kalkış limanından varış limanına kadar en kısa ve en güvenli yoldan gidebilmesi için yapılması gereken planlamadır. Görevli zabit tarafından hazırlanarak kaptanın onayına sunulur.
Güvenli bir seyir planlaması için aşağıdaki unsurların sağlanması gerekir:
- Seyir için gerekecek harita ve seyir yayınlarının tamam olması
- Seyir için gerekecek harita ve seyir yayınlarının güncel olması
- Seyir hattı ile ilgili güvenlik bilgilerinin temini
- Rotaların kurallara göre kısa ve güvenilir şekilde çizilmesi
- Pasaj planının çıkartılmış olması
Seyir için Gerekecek Yayınlarının Tamam Olması
Ulusal ve uluslararası kurallara göre gemilerde güvenli seyir ve çalışma ile can, mal ve çevre korumaya yönelik birçok yayının bulunması gerekmektedir. Bu yayınların bir kısmı süresiz bir kısmı da sürelidir. Süreli yayın, kullanım süresi içinde meydana gelen değişikliklerin işlenmesi ve belirli bir süre sonunda yenilenmesi Şartı ile güncel kalabilen yayınlardır.
Seyir yayınları genelde süreli yayınlar sınıfındadır. Bu yayınlar, genelde ülkelerin kendi deniz hidrografi kuruluşlarınca yayınlanır ve genellikle sadece kendi sularını kapsar. Ancak İngiliz ve Amerikan hidrografi daireleri gibi büyük kuruluşların yayınları tüm dünyayı kapsar. Bunların arasında en geniş kapsamlı olanı İngiliz Hidrografi Dairesinin yayınlarıdır (British Admiralty) ve genelde Amerikan gemileri haricinde tüm dünya ülkelerinin uluslararası sefer yapan gemilerinde bu yayınlar takip edilir.
Ancak son yıllarda imzalanan uluslararası anlaşmalar ile ortak çalışmalar yapılmakta ve uluslararası kurallara göre bilgi, tecrübe ve kaynak paylaşımı ile ulusal haritalar, uluslararası haritalara dönüştürülmektedir. Ülkemizde seyir yayınlarını basmaya yetkili kuruluş Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı DenizHidrografi ve Oşinografi Dairesidir. Bu kuruluşumuz da uluslararası hidrografi dairesi ile ortak çalışmalar yapmakta ve haritalarımız uluslararası vasıflı haritalara dönüştürülmektedir.
Ülkemizde kabotaj hattında çalışan gemiler ve yatlar genelde Türk Hidrografi Dairesinin yayınlarını takip etmektedir. Ancak uluslararası seferlerde uluslararası veya İngiliz Hidrografi Dairesinin yayınlarını takip etmek daha sağlıklı olacaktır. Bugün teknolojik gelişmeler sayesinde klasik haritalar, yerlerini elektronik haritalara bırakmaktadır.
Ancak elektronik haritalar, IMO tarafından henüz kabul edilmediğinden SOLAS’a tabi gemilerde kabul görmemektedir. Yatların ve balıkçı gemileri SOLAS‟a tabi olmadığından uluslararası seyir yapan bu teknelerde elektronik haritalar kullanılmaktadır. Ancak liman başkanlıklarının bu konuda koyduğu zorunluluklar ve olası arızaları da düşünerek klasik haritalı yöntemi ihmal etmemek gerekir.
Seyir öncesi yapılan seyir planlamalarında tüm seyir yayınları kontrol edilir, ihtiyaçlar çıkarılır ve tamamlanır.
Gerekli Seyir Yayınları
Gemilerde bazı yayınların farklı gerekçeler ile bulundurulması zorunludur.Yatlarda ve balıkçı gemilerinde bulundurulması zorunlu olan yayınlar:
- Deniz haritaları
- Harita kataloğu
- Harita kısaltma ve sembolleri
- Denizcilere ilanlar
- Uluslararası işaret kod kitabı
- Uluslararası denizde çatışmayı önleme sözleşmesi 1972
- Fener ve sis işaretleri listesi
Uluslararası sefer yapacak yatlarda ve balıkçı gemilerinde ilave olarak bulundurulmasında yarar olan yayınlar:
- Radyo sinyalleri
- Gelgit kitapları
- Seyir kılavuz kitapları
- Liman kılavuzları (Port guide)
- Hava ve deniz, arama ve kurtarma uluslararası el kitabı
- Gemi kaptanları için sağlık kılavuzu
Bu listeler sabit olmayıp zaman zaman yeni yayınlar için bulundurma zorunluluğu oluşturulmaktadır. Bu nedenle özellikle uluslar arası sefer yapan gemilerin işletmeleri ve gemi kaptanları, bu yayınları ve özellikle IMO kararlarını takip etmeli ve ilave olan yayınları temin etmelidir.
Haritalar ve Seyre Hazırlıkta Kontrol
Bir kaptan veya sorumlu zabit bir gemiye görevli olarak geldiğinde ilk yaptığı işlerden biri gemide bulundurulması gereken yayınların bulundurulup bulundurulmadığını kontrol etmektir. Bu kontrolde yukarıdaki listeler ona referans olur. Eğer eksik bir yayın varsa derhâl yetkilendirilmiş acente veya malzeme tedarikçisinden bu yayınları temin eder.
Bir gemide sefer durumu belli olduktan sonra sadece seyirde kullanılacak yayınlar tekrar kontrol edilir. Seyirde kullanılacak haritaların listesi önce harita kataloğundan belirlenir. Listede belirlenmiş haritalar, harita masasının çekmecelerinden çıkarılır.
Haritalar, ölçeklerine göre daha fazla veya daha az teferruatı kapsar. Büyük ölçekli haritalar, daha ufak alanı ve daha fazla teferruatı kapsar. Riskli yerlerde seyir yapılırken bu haritalar kullanılır. Küçük ölçekli haritalar, daha büyük alanı ve daha az teferruatı kapsar.
Riskin az olduğu açık denizlerde seyir yapılırken ve seyir planlamalarında küçük ölçekli haritalar kullanılır. Haritalar isimlendirilirken de bu durum göz önüne alınmıştır.
Ölçek kesirli Şekilde gösterilir ve büyüklüğü küçüklüğü sayısal değerinin büyüklüğüne göre belirlenir. ½=0,50 ¼=0,25 olduğuna göre ½ ölçeği ¼ ölçeğinden büyüktür.
Bu nedenle seyir alanında kullanılacak haritaların listesi, harita kataloguna çıkarılırken ölçeklerine ve kullanılacağı yere göre aşağıdaki Şekilde belirlenir.
- Ölçeği 1/750.000’den küçük haritalar
Seyir planlamasında kullanılır. Bu haritalar çok küçük ölçekli olmalarından dolayı genelde seyir için değil seyrin planlamasında ve takibinde kullanılır.
- Ölçeği 1/750.000 ile 1/300.000 arasında
Uzun mesafeli geçişlerde kullanılır. Bu haritalar genelde fazla rota değişiminin olmadığı okyanus geçici gibi kıyıdan uzak, uzun süreli seyirlerde kullanılır.
- Kıyı seyir haritaları ( 1/300.000 – 1/50.000)
Sahile yakın trafik hatlarında yapılan seyirlerde kullanılır.
- Portolon veya liman haritaları, (1/50.000 ve daha büyük ölçekliler)
Liman, boğaz, kanal, demir yeri gibi yoğun trafiğin, kıyı trafik düzenlemelerinin, kayalık, batık gibi tehlikelerin bulunduğu yerlerde yapılan seyirlerde kullanılır.
