GEMİ BROKERLİK TÜRLERİ

GEMİ BROKERLİK TÜRLERİ

Tarafları  temsil edip  etmemesine göre  2’ye  ayrılır, (Temsil Ettikleri taraf  ile  yaptıkları Anlaşmaların Özelliklerine  bağlı    olarak ).

1) Bağımsız Olarak Hareket Eden Broker (Independent Broker=Competitive Broker)

2) Özel Yetkili Broker (Exclusive Broker=in house broker=işletme  içi  Broker  )

1-) Bağımsız Olarak Hareket Eden Broker (ndependent Broker)

Bu türde broker her hangi bir taşıyana bağlı olmadan piyasada müstakil bir şekilde faaliyette bulunmakta ve yukarıda izah edilen şekilde gemi ve yük tarafını bir araya getirmektedir .Bu tür brokerler piyasada competitive broker olarak da bilinmektedir.

**Rekabetçi broker Hukuken taraflardan hiçbirine ticari herhangi bir sıfatla daimi bir surette bağlı olmaksızın ücret karşılığında ticari işlere yönelik sözleşmelerin akdi hususunda taraflar arasında aracılık yapan kişidir. Bu statüdeki bağımsız brokerin yükümlülüğü bir taraftan aldığı bilgi ve teklifleri diğer tarafa aktarmakla sınırlı kalmaktadır

Gemi Sahibi,Kiracı Ve Brokerler Arasındaki İlişki

Broker ,taraflardan hiç birine ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya müstahdem ya da acente gibi bir sıfatla daimi surette bağlı olmaksızın, ücret karşılığında, ticari işlere yönelik sözleşmelerin akdi hususunda taraflar arasında aracılık yapmayı meslek edinmiştir. 

Bu şekildeki bir statüyü haiz olan bağımsız brokerin taraflardan her hangi birini temsil etmek  yetkisi bulunmamakta, yükümlülüğü bir taraftan aldığı bilgi ve teklifleri diğer tarafa nakletmekte sınırlı kalmaktadır.

• Tarafların anlaşarak sözleşme (charter party)  imzalamalarından  sonra sona erer. Brokerlik  ücreti  olan komisyon  alma  hakkı  kazanır. Brokerin ücreti brokerin görevi navlun üzerinden belirlenen bir yüzde oranı ile bulunur. C/P’ye göre %1.25,    %2.50 , %3.75 , 

  gibi oranları genel olarak kullanılmaktadır.

2-) Özel Yetkili Broker (Exclusive Broker=in house broker)

Uygulamada bazı taşıyanlar işletmekte oldukları gemilerin charter bağlantıları için belirli bir  brokere özel yetki vermekte ve söz konusu gemiler ancak bu brokerler aracılığı ile tahsis  edilebilmektedirler. Aynı durum taşıtan, yükleten ya da gönderilen bakımından da söz konusu  olabilmektedir. Bu şekilde çalışan brokerlere  in house broker de denmektedir. Bu tip brokerlik bağlı çalıştığından, temsilci  konumunda  olduğundan dolayı bir nevi acente gibi düşünülebilir.   

 Bazı hallerde ise taşıyanlar kendi broker şirketlerini kurmak ve bu şirkete özel yetki vermek  yoluna da başvurmaktadırlar. Yani,    Yük sahibi veya gemi donatanı veya işletmecisinin kendi organizasyonu içerisinde bulunan kişiler veya aynı organizasyonun organik bağı olan şirketler tarafından yapılan brokerlik türüdür. (şirket  içi broker). taşıyanlar kendi broker şirketlerini kurmak ve bu şirkete özel yetki vermek  yoluna da başvurmaktadırlar. 

 in house broker bir firma çatısında maaş+prim sisteminde çalışırlar. Kazanılan para veya bağlanılan yükten prim verilmesi gibi avantajlar sağlar. Semi Exclusive Broker şeklinde de brokerler  atanabilirler

Özel Yetkili Brokerin Bağımsız Brokerden Farkları

• Özel yetkili broker bir firma çatısında maaş+prim sisteminde sadece firmanın gemilerine  bakarken bir bağımsız broker kendi adına çalışan genellikle gemilere göre yük veya yüklere göre  gemi arayıp bu tarafları birleştiren kişidir. Yani özel yetkili broker elindeki gemiye göre yük bulurken, bağımsız broker ise internet ortamında özellikleri verilen bir yüke uygun gemiyi buluyor desek daha doğru olur. 
• Gemiler ve yüklerin buluşup, tarafların anlaşmasından sonra her iki brokerin yaptığı tüm işler  aynıdır.  
• Bağımsız  brokerin  diğer  farkı   ise  onlar  bu  işin  uzmanı  diye  tabir edildikleri  için  kendi işletmelerinden herhangi iletişim  kanalları (internet, faks, tel)  bağlantısı sayesinde özel yetkili broker gibi maaş + prim  usulü çalışmamakta  , kendi adına bağımsız çalışabilen brokerlardır
• Competetive (rekabet ortamında çalışan) brokerlik kuruluşları in-house broker¬lik kuruluşlarının aksine donatanın veya taşıtanın (yük sahibinin) yan kuruluşları değillerdir. Bu iki brokerlik kuruluşları arasındaki fark ise temsilci brokerlik kuruluşlarının donatan veya taşıtanı aralarında yaptıkları anlaşmalar gereği mutlak temsil hakkına sahip olmasıdır.
• Rekabet ortamında çalışan brokerlik kuruluşlarında ise bu yetki yoktur. Taşıma sözleşmesinin tarafları temsilci broker atadıklarında pasif kaldıklarından daha çok rekabetçi brokerlik kuruluşlarıyla yük ve navlun piyasasında çalışmak isterler 
• Özel yetkili broker (aracı acente) müvekkilini (taşıyan) temsilen bir sözleşme yaparsa, müvekkil   bu   durumu   öğrenir   öğrenmez   üçüncü   şahsa   akde   izin  vermediğini    derhal bildirmediği   takdirde,  izin (icazet) vermiş   sayılmaktadır.   İcazet   verildiği   hallerde   ise   acente sözleşmeden bizzat sorumlu olacaktır. 
• Özel yetkili broker belirli bir taşıyana tabi olarak faaliyet gösteren  ve belirli bir gemi için aracılık etme tekeline sahip bulunan bir aracı acentedir. Bu sebeple  bağımsız broker gibi  özel yetkili brokerin de karşı taraftan almış olduğu bilgi ve teklifleri  müvekkiline   iletmesi   ve   bunların   cevaplarını   da   aynı   şekilde   diğer   tarafa   ulaştırması  gerekmektedir. 

ÖĞR.GÖR. AYŞE TAŞ’IN DERS NOTLARINDAN ALINMIŞTIR. KENDİSİNE TEŞEKKÜR EDERİZ.