GEMİLERDE YANGINA NEDEN OLAN FAKTÖRLER-YANGIN SINIFLARI

Yangın aşağıda sıralanan faktörler dolayısı ile yayılır;

İletim: Gemideki yangınlar gemi bünyesindeki çelik saçlar boyunca saçların ısınması sonucu yayılır.

Hava Akımı: Isınan havanın gemideki boşluklarda yer değiştirmesi yangının yayılmasına neden olur.

Radyasyon: Işınım yolu ile yangın gemide yayılır.

Direkt Temas: Yangının yanabilecek maddelere direkt temas etmesi de gemide yangının yayılmasına neden olur.

1)Gemide Yangın Sebepleri:

A)Yaşam Yerlerinde:

• Sigara içilmesi.
• Kamaralardaki elektrik devrelerine ekler yapmak.
• Elektrik devrelerinin eskimesi.
• Loş ışık elde etmek için kamarada bulunan aydınlatıcıların   üzerine bez veya kağıt koymak.
• Elektrikli cihazların kapatılmaması.
• Büfelerdeki ocakların kapatılmaması.
• Kamaraların düzensiz olması ve yağlı giyeceklerin bulunması.
• Kamaradaki kaloriferlerin üzerine bez konulması.

B) Makine Dairesinde:

• Düzensizlik.
• Skavenç mahallerinin temiz olmaması.
• Sintinedeki yağların temizlenmemesi.
• Temizlik malzemesi olarak, benzin gibi uçucu parlayıcı maddelerin kullanılması.
• Sigara içilmesi.
• Makine dairesinde tiner, benzin gibi maddelerin bulunması yangına neden olur.

C) Kuzinelerde:

• Kuzinelerdeki yangın sebeplerinin başında ısı kaynakları gelmektedir. Gaz kaçağı, elektrik devrelerinin eskimesi, yetersiz kalması, fazla güç çekmesi kıvılcım çıkmasına ve çeşitli maddelerin alev almasına neden olur.
• Kuzinede yangına neden olan bir başka neden de tavadaki kızgın yağların parlamasıdır.
• Havalandırma fanlarının temiz olmaması da kuzinede sıcaklığın artmasına ve gaz kaçağı varsa ortamda kalmasına neden olur. Ayrıca havalandırma fanlarda toplanan yağlar belirli bir sıcaklığa eriştiğinde yanar. Bu yanmalar yangına neden olur.
• Büfelerdeki ocakların vb cihazların kapatılmaması.

D) Güvertede:

• Taşınan yüklerin kendi özelliğinden dolayı yanmaları,
• Portuçlara düzensiz olarak konulan malzemeler.

E)Diğerleri;

• Başaltına konulan halatlar, boya, tiner gibi maddeler de tehlikeye açıktır.
•  Telsiz Daireleri:

Telsiz dairelerinin elektrikli cihazlar ve bunların devreleri ile dolu olması elektrik yangınlarına neden olur.

• Akü Dairesi:

Aküler şarj olurken ortama yanıcı hidrojen ve yakıcı oksijen gazı yayarlar. Akü daireleri kapalı tutulursa patlama şeklinde yangına neden olabilir. Bu gazların çok iyi havalandırma ile dışarı atılması gerekir. Aküler şarj olurken aküden beslenen bütün devreler kapanmalıdır.

•  Statik Elektrik:

Gemide ve karada pek dikkat edilmeyen bir ateş kaynağı da statik elektriklenmenin neden olduğu kıvılcımlardır. İnsanın üzerinde ve çalışılan aletlerde statik elektrik birikir. Özellikle gaz çıkaran maddelerle temas edilmeden önce, yanmayan bir metal yüzeye dokundurularak topraklama yapılmalıdır.

• Tamir İşleri:

Tamamen çalışanların ve sorumluların dikkatsizliği ve bilgisizliği nedeniyle tamirler sırasında çeşitli yangınlar oluşmaktadır. Bazen bu hatalar patlamalara neden olan can kaybına da sebep olmaktadır. Kaynak yapılan tamirler için kaptandan izin alınmalı, kaynak yapılacak yerlerin etrafı yanıcı maddelerden temizlenmeli, gazlı bölgelerde kaynak yapmadan önce gaz ölçümleri yapılmalıdır.

2)Yangın Sınıfları

A Sınıfı Yangınlar (Adi Yangınlar):

• Ağaç ve ağaç ürünleri, tekstil ürünleri, orman, kağıt ve kağıt ürünleri, bina v.b. Maddelerin meydana getirdiği yangınlardır.
• Bu tür maddelerin yanması yüksek alevlenme sıcaklığı gerektirir. 200 ˚C’de birkaç saniyede tutuşabilir. Bu sınıf yangınlar alevlenme ve korlaşma şeklindedir.
• Genelde “Solid Su” veya “Pulvarize Su” ile söndürülür. Basınçlı su yanıcının içine kadar girerek yanmayı durdurur. Basınçlı suyun yanıcının içine ulaşabilmesi için basınç en az 5 kg/cm² olmalıdır.
• Ağaçtan ve prefabrike konutlarda meydana gelen yangınlarda, % 3 konsantrasyonlu foam köpüğü kullanmak en etkili yöntemdir.
• Bu yangınlarda yanma, yanıcının içine kadar girer.
• Karbon yangınları genelde katı madde yük taşıyan gemi ambarlarında ve gemi yaşam mahallerinde oluşmaktadır. 

B Sınıfı Yangınlar ( Akaryakıt Yangınları):

• Kolaylıkla akış sağlayabilen ve kolaylıkla yanabilen veya tutuşabilen ham petrol ve ham petrolden rafine edilmiş ( motorin, mazot, yağlama yağı, boya ve gres gibi..) tüm petrol ürünlerini kapsar.
• B sınıf yanıcılarda yanma olayı yüzeyde meydana gelir. Kor bırakmazlar ve söndürüldükten sonra tutuşmazlar.
• B sınıfı yangınların söndürülmesinde yanıcının hava ile temasını kesmek en etkili yöntemdir. Bu söndürme işlemini en etkili köpük (Foam) sağlar. Bundan başka Akaryakıt yangınlarının söndürülmesinde kuru kimyevi toz söndürücüler ile CO2, stim ve pulvarize suda söndürücü olarak kullanılmaktadırlar.
• Yağlama için kullanılan yağlar, jeneratörün üzerindeki, egzoz borusundaki ve mutfakta kullanılan yağların elektrikli ısıtıcı üstüne serpilmesi, bu sıvıların kendi kendine tutuşma ısısının üstüne çıkması durumunda alev şeklinde parlayacaklardır.
• Düşük alevlenme noktası olan sıvılar aşağıdaki yöntemlerle söndürülebilir;
• a) Yeterli miktarda yangın pudrası kullanılması ile yangın söndürülür. Yangının yeniden başlamasını önlemek için ateşin tam olarak söndürülmesi önemlidir.
• b) CO2 (Karbondioksit) yangını boğarak bastırır.
• c) Su sisi ısısı ile alev engellenerek, soğutma yapılır.
• d) İnert gazı aleve kimyasal olarak müdahale eder.
• Ayrıca sıvı yangınlarında; Battaniye ya da kapak (yağlı tava yangınında), yangını boğan gazlar ve köpük (petrolden az yoğunlukta olduğundan üzerini örterek battaniye görevi yapar) ile ateşi boğarak söndürme yöntemleri kullanılır:
• Sıvı yangınının ısısı suyun kaynama noktasından yüksektir. Yangına uygulanan genişleyerek parlar ve yanıcı sıvıyı havaya karıştırır. Sıvı yangınlarında tazyikli su kesinlikle kullanılmamalıdır. Petrol uzun süreli yanma göstermediğinden, parlama noktasının çok düşük olmamasından (Petrol parlama noktası olan 35˚C nin altında soğutulabilir) ayrıca, sprey su sıkma yangını yaymayacağından, uygun sıvı yangınlarında kullanılabilir.
  

  

C Sınıfı Yangınlar:

• • Gaz türü yanıcı maddelerin oluşturduğu yangınlardır. Likit gaz, petrol, metan, asetilen, propan, hava gazı, hidrojen v.b. maddelerin oluşturduğu yangınlar örnek olarak verilebilir.
  • Çeşitli kuru kimyasal tozlar, “Karbondioksit” (CO2) gazı ve inert gazı tipi söndürücüler “C” sınıfı yangınların ideal söndürücüleridir.
  • Gaz yangınları yakıt kaynağı izole edilmeden söndürülmeye çalışılırsa, biriken yanmamış gazlar parlayarak patlamaya neden olabilir ve bu durumda meydana gelen hasar söndürülmemiş yangın hasarından daha büyük olacaktır. Bundan dolayı gaz yangınlarında, gemi personelinin bütün çabaları gaz akışının izole edilmesi ve yangının yan bölmelere yayılmasını engellemek için yan bölme soğutması yapmak yönünde olmalıdır.
  • Gaz maddeler havadan hafif ise atmosfere yayılır, havadan ağır ise zemin üzerinde bir tabaka oluşturur. Bir kıvılcımla karşılaşırsa alevler her yöne yayılır. Kapalı bir ortamda ise gaz genişlemesi sebebiyle patlama olur.
  • Alev kontrol altına alınamıyor yeterli soğutma sağlanamıyorsa, taşımalık yarılabilir. Sıvı haldeki gaz, atmosfer basıncında 270 kat genişler. Bu olguya ‘BLEVE’ (kaynayan sıvının patlayıcı buhar genişlemesi) denir.

D Sınıfı Yangınlar (Metal Yangınları):

• Alüminyum, Magnezyum, Potasyum, Sod
• yum, Titanyum, Fosfor ve Lityum gibi metallerin yanmasından meydana gelen yangınlardır.
• Bu sınıf yangınların en etkili söndürücüsü Trimetoksinboraksin (TMB) olup ayrıca, “Kuru Kum, Toprak, Grafit Tozu” da tavsiye edilen söndürme maddelerinden dir. Bu sınıf yangınlara müdahale maksatlı olarak kullanılan portatif söndürücülerde ise ‘Sodyum Klorür’ kuru kimyevi maddeler kullanılır.
• “D” sınıfı yangınlar söndürülürken dikkat edilmez ise infilaklara, zehirlenmelere ve patlamalara neden olur.
  

  

E Sınıfı Yangınlar (Elektrik Yangınları):

• • Akım taşıyan kablolar, elektrik motorları ve elektronik cihazlardan meydana gelen yangınları kapsamaktadır. Elektrik sadece yangının başlamasına sebep olmaktadır. Yangın başlangıcından sonra çevredeki yanıcı maddenin cinsine göre A,B,C,D yangın sınıflarına dönüşmektedir. Bu sınıf yangınların söndürülmesinde kullanılabilecek söndürücüler, elektrik akımını iletmeyen söndürücüler olmalıdır.

• E sınıfı yangınların en ideal ve ekonomik söndürücüsü karbondioksit gazıdır.  Diğerleri ise Kuru Kimyevi Toz söndürücüler, Bromokloramethane (BCF), İnert gazıdır

“F” SINIFI YANGINLAR (FRİTÖZ YANGINLARI)

• F Sınıfı yangınlar Bitkisel ve hayvansal pişirme yağlarının yangınlarını kapsar.
• Bu yangınları söndürmede Islak battaniye başta olmak üzere Kuru Kimyasal söndürücüler de kullanılır.
• ” ASLA SU İLE SÖNDÜRMEYİNİZ. AKSİ HALDE PARLAMA VE PATLAMA OLUR.”
•